دوره 14، شماره 1 - ( 1-1405 )
جلد 14 شماره 1 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
hayati Z, aghaei S. (2026). Explaining the Levels and Characteristics of Inner Space in the Rock shrine Ghadamgah of Azarshahr. JRIA. 14(1),
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1855-fa.html
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1855-fa.html
حیاتی زینب، آقایی سولماز.(1405). تبیین سطوح و شاخصههای فضای درون در نیایشگاه صخرهای قدمگاه آذرشهر پژوهشهاي معماري اسلامي 14 (1)
زینب حیاتی*1 
، سولماز آقایی1
، سولماز آقایی1
1- گروه معماری، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
چکیده: (38 مشاهده)
مفهوم «درون» بهعنوان کیفیتی بنیادین در معماری نیایشگاهی، نقشی تعیینکننده در شکلدهی تجربۀ حضور دارد. با این حال امروزه، این کیفیت اغلب بهدلیل غلبۀ جنبههای صوری و عملکردی، تضعیف شده است و نیازمند بازتعریفی نظاممند و تحلیلی است. این پژوهش با هدف تدوین چارچوبی تحلیلی برای مفهوم فضای «درون»، چگونگی نمود آن در نیایشگاه صخرهای قدمگاه آذرشهر و همچنین مقایسهای تحلیلی با معماری امروزی در گونههای مشابه، با بهکارگیری روش تفسیری-کیفی و استراتژی مطالعه موردی در فضای مذکور انجام شد. بر این اساس، پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که نخست، مفهوم درون در حوزه معماری از منظر نظریهپردازان دارای چه مراتب، سطوح و شاخصههایی است؛ و دوم، فضای درون در معماری نیایشگاه صخرهای قدمگاه آذرشهر چگونه تعریف میشود. دادهها از طریق مشاهدات میدانی نظاممند، مستندنگاری فیزیکی، مطالعات کتابخانهای گردآوری و با رویکرد تلفیق تفسیری و با اعتبارسنجی راهبرد مثلثسازی تحلیل شدند. یافتهها نشان میدهند که فضای «درون» پدیدهای رابطهای و ایجادی است که در فرآیند تعامل میان انسان و فضا در یک فرآیند سلسلهمراتبی سهسطحی شکل میگیرد: (۱) در سطح ساختاری، راهبردهایی چون محصورسازی، تأکید بر جرم و نورپردازی نمادین، یک زمینه فیزیکی معنادار ایجاد میکنند؛ (۲) این زمینه، الگوهای سطح کارکردی، شامل هدایت حرکتی و تمرکز بر مرکز، را ممکن میسازد؛ (۳) تعامل کاربر با این دو لایه، به تجربیات غنی سطح معنایی، مانند حس غوطهوری و اتصال معنوی، منجر میشود. دستاورد اصلی پژوهش، ارائه مدل سهسطحی تحلیلی فضای درون است. کاربست این مدل بهعنوان معیاری برای نقد، نشان میدهد که تضعیف کیفیت فضای درون در بسیاری از فضاهای امروزی در گونههای نیایشگاهی، عمدتاً نتیجه توجه نامتوازن و غالب شدن افراطیِ سطح ساختاری
(شکوه بصری و مقیاس) بر هزینه غفلت از سطوح کنشی و ادراکی (خلوت، سکون و تعلقپذیری) است. از منظر عملی، این چارچوب راهنمایی برای طراحی فراهم میآورد که بر لزوم ایجاد توازن سیستمی میان فرم، عملکرد و تجربه تأکید دارد.
(شکوه بصری و مقیاس) بر هزینه غفلت از سطوح کنشی و ادراکی (خلوت، سکون و تعلقپذیری) است. از منظر عملی، این چارچوب راهنمایی برای طراحی فراهم میآورد که بر لزوم ایجاد توازن سیستمی میان فرم، عملکرد و تجربه تأکید دارد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره)
دریافت: 1404/6/31 | پذیرش: 1404/10/30 | انتشار: 1405/2/26
دریافت: 1404/6/31 | پذیرش: 1404/10/30 | انتشار: 1405/2/26
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Journal of Researches in Islamic Architecture is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
