1- دانشکده هنر و معماری، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران.
2- دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2- دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
چکیده: (12 مشاهده)
پذیرایی از مهمان و مهماننوازی سنتی دیرینه است که ریشه در فرهنگ و عادات مردم هر سرزمین دارد. در خانه های اسلامی بسته به بوم و فرهنگ، شیوههای مهماننوازی از مهمان و به تبع آن جلوههای معماری آن متفاوت است. دمشق یکی از شهرهای اسلامی است که عرصه مهمان در خانه های این شهر واجد اهمیت بسیار بوده است. فضای «قاعه» در این خانه ها از فضاهای زیستی مهم به حساب می آید که غالبا در اختیار مهمان قرار داشته است. عوامل بسیاری از جمله سطح اقتصادی خانواده، نوع مهمانان، تعدد فضاهای مهمان و غیره در شکل گیری گونه های متفاوت فضای مهمان موثر می باشد. این پژوهش با مطالعه اهمیت مهمان و مهماننوازی از منظر اندیشمندان اسلامی به بررسی انواع مهمان از منظر نسبت خویشاوندی، نوع و مدت حضور آنها در خانههای اسلامی می پردازد. در ادامه با استخراج مولفه های موثر در طراحی فضای مهمان در خانه های اسلامی، به بررسی و تحلیل جلوه های تکریم مهمان در ساختارهای فضایی خانههای دمشق، به عنوان گونهای از خانههای اسلامی میپردازد. هدف این پژوهش بررسی و تحلیل مولفههای موثر در تکریم مهمان در گونههای متفاوت فضای مهمان در خانههای دمشق میباشد.
پرسش پژوهش: الگوهای فضای مهمانپذیر در خانه های دمشق به عنوان گونهای از خانههای اسلامی کدام است؟ مولفههای تاثیرگذار در شکلگیری الگوهای فضای مهمان در خانه های دمشق چیست؟ روش پژوهش این مقاله از نوع توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات این جستار، به صورت میدانی و اسنادی(کتابخانه ای) است. در این پژوهش با تمرکز بر خانههای دمشق به عنوان گونهای از خانههای اسلامی، به گونه شناسی این خانه ها و گونه شناسی فضای مهمان در آنها میپردازد. در خانههای دمشق، فضاهای قاعه دارای سه گونه اصلی متفاوت بوده است و بر اساس قرارگیری در حیاط اندرونی و بیرونی و یا حیاط اصلی دارای ویژگیهای متمایزی از منظر؛ شان و منزلت فضایی، محرمیت، دعوتکنندگی و عرصهبندی بوده است. قرارگیری فضای قاعه در هر یک از حیاطها دارای شان و منزلت و ویژگیهای کیفی متفاوت بوده است. قاعه در حیاط اصلی دارای شان و منزلت بالا و به تبع آن دعوتکنندگی زیاد میباشد و هر چه فضای قاعه وارد عرصههای خصوصیتر خانه میشود، از دعوت کنندگی این فضا کاسته شده و دارای تزئینات سادهتری بوده است که بعضا با محل زندگی خانواده تلفیق میشود.
پرسش پژوهش: الگوهای فضای مهمانپذیر در خانه های دمشق به عنوان گونهای از خانههای اسلامی کدام است؟ مولفههای تاثیرگذار در شکلگیری الگوهای فضای مهمان در خانه های دمشق چیست؟ روش پژوهش این مقاله از نوع توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات این جستار، به صورت میدانی و اسنادی(کتابخانه ای) است. در این پژوهش با تمرکز بر خانههای دمشق به عنوان گونهای از خانههای اسلامی، به گونه شناسی این خانه ها و گونه شناسی فضای مهمان در آنها میپردازد. در خانههای دمشق، فضاهای قاعه دارای سه گونه اصلی متفاوت بوده است و بر اساس قرارگیری در حیاط اندرونی و بیرونی و یا حیاط اصلی دارای ویژگیهای متمایزی از منظر؛ شان و منزلت فضایی، محرمیت، دعوتکنندگی و عرصهبندی بوده است. قرارگیری فضای قاعه در هر یک از حیاطها دارای شان و منزلت و ویژگیهای کیفی متفاوت بوده است. قاعه در حیاط اصلی دارای شان و منزلت بالا و به تبع آن دعوتکنندگی زیاد میباشد و هر چه فضای قاعه وارد عرصههای خصوصیتر خانه میشود، از دعوت کنندگی این فضا کاسته شده و دارای تزئینات سادهتری بوده است که بعضا با محل زندگی خانواده تلفیق میشود.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تبیین و تحلیل آخرین دستاوردهای نظری و عملی در معماری و شهرسازی اسلامی
دریافت: 1402/3/2 | پذیرش: 1404/9/25
دریافت: 1402/3/2 | پذیرش: 1404/9/25
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Journal of Researches in Islamic Architecture is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
