دوره 11، شماره 3 - ( 6-1402 )                   جلد 11 شماره 3 صفحات 46-27 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Gedaali Q, Afshari M. Temperament analysis of house spaces based on the presence of four elements, Case study of Bushehr historical houses. JRIA 2023; 11 (3) :27-46
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1587-fa.html
گداعلی قاسم، افشاری محسن. تحلیل مزاج فضاهای خانه بر اساس میزان حضور عناصر چهارگانه موردپژوهی خانه‌های بافت تاریخی بوشهر. پژوهش‌هاي معماري اسلامي. 1402; 11 (3) :27-46

URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1587-fa.html


دانشگاه هنر اصفهان
چکیده:   (905 مشاهده)
عناصر چهارگانه علاوه بر تاثیرات مستقیم بر چگونگی انتخاب راهکارهای اقلیمی موثر در معماری، مزاج فضاهای محل زندگی ساکنین را تحت تاثیر قرار می‌دهند. مزاج فضا، باعث شکل­گیری شاخصه­هایی متفاوت در هر اثر معماری از جمله معماری خانه­های بافت تاریخی بوشهر شده است. در این تحقیق با انتخاب خانه­های بافت تاریخی بوشهر به عنوان جامعه آماری، شاخصه­های مزاجی فضاهای آن از نظر چگونگی تأثیرگیری از عناصر چهارگانه محیط مورد واکاوی قرار گرفته شده است. این مهم با بررسی خصوصیات مزاجی هر فضا با مطالعه میزان حضور شاخصه­های چهارگانه محیط به عنوان نماینده چهار مزاج اصلی، یعنی عناصر چهارگانه آب، باد، خاک و آتش، بر فضاهای خانه که هر یک به عنوان نماینده­ای از مزاج­های اصلی هستند، انجام شده است. این تحقیق به دنبال این است که چگونه می‌توان مزاج فضاهای خانه را بر اساس میزان حضور عناصر چهارگانه تحلیل نمود؟ و خصوصیات مزاجی فضاها در خانه‌های تاریخی بوشهر چگونه است؟ روش تحقیق در این پژوهش، روش توصیفی، توصیفی-تحلیلی و تحلیل محتوای منابع جهت شناخت منابع و مبانی نظری است؛ تحلیل داده­ها جهت واکاوی خانه­های بافت تاریخی بوشهر در دو شیوه کل­نگر (قیاسی) و تحلیل جزئیات در جهت رسیدن به یک نتیجه کل (استنتاجی) صورت پذیرفته است. برای بررسی و مطالعه مزاج خانه­های بافت تاریخی شهر بوشهر، 16 خانه با زیربناهای متنوع، انتخاب شده‌است، و در هر خانه، هر یک از فضاها و خصوصیات کالبدی، فضایی، رفتاری و محیطی آن بررسی شده تا بتوان به نتایج مزاجی فضاهای دست یافت. برای مزاج­سنجی فضاها، میزان و کیفیت هر یک از عناصر چهارگانه عددگذاری شده و سپس با توجه به چگونگی حضور این عناصر در هر یک از فضاها به تعیین مزاج آن فضا منجر شد. با توجه نتایج؛ مزاج فضاهای سکونتی اصلی، متعادل، گرم و گرم ­و خشک است؛ مزاج فضاهای سکونتی فرعی سرد است؛ مزاج فضاهای سکونتی باز، گرم و مرطوب است؛ مزاج فضاهای ارتباطی متعادل است و فضاهای خدماتی مزاج سرد دارند. مهمترین نتیجه این پژوهش بررسی وجود تنوع در مزاج فضاهای خانه،­ در بافت تاریخی بوشهر است، به طوری که هر یک از فضاها، متناسب و مناسب با چگونگی سکونت و فعالیت ساکنان در آن شکل گرفته است و افراد می­توانند بر اساس نیاز جسمی و روانی خود در فضاهای خانه بوشهر سکونت کنند.
متن کامل [PDF 2455 kb]   (187 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تبیین و تحلیل آخرین دستاوردهای نظری و عملی در معماری و شهرسازی اسلامی
دریافت: 1401/1/10 | پذیرش: 1402/6/4 | انتشار: 1402/6/27

فهرست منابع
1. ابن‌سینا، حسین ابن عبدالله. 1386. قانون در طب. ترجمه علیرضا مسعودی. تهران: مرسل.
2. ابن‌سینا، حسین ابن عبدالله. ۱۳۸۹. قانون در طب. ترجمۀ عبدالرحمن شرفکندی. ۸ج. ج ۱و ۲. تهران: انتشارات سروش.
3. اخـوان الصفـاء. 1380. گزیـده رسـائل اخـوان الصفـاء. ترجمه: ع. حلبـی. تهـران: اسـاطیر.
4. اردلان، نادر و لاله بختیار. 1390. حس وحدت، نقش سنت در معماری ایرانی. ترجمه: ونداد جلیلی. تهران: علم معمار رویال.
5. بلخاری، حسن. ۱۳۸۴. نسبت عناصر اربعه با مربع و تأثیرات آن بر هنر و معماری و مقدس. مجموعه مقالات اولین هماندیشی هنر و عناصر طبیعت (آب، خاک، هوا، آتش. تهران: فرهنگستان هنر: 27-48.
6. حاتمیان، محمدرضا، جواد دیواندری، فهیمه گل باغ مهیاری. 1396. تأثیر مزاج مکان بر تناسبات هندسی فضاها، در معماری ایرانی (مورد پژوهی: خانه‌های تاریخی کاشان. کنفرانس بین‌المللی معماری و ریاضیات.
7. خلیلی، نادر. 1397. تنها دویدن. تهران: نشر چشمه.
8. رجبی، احسان. 1396. جمال شناسی در معماری بر اساس رساله اخوان الصفا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی.
9. رضوی برقعی، سید حسین. 1388. معماری حمام در متون طب کهن مقدمۀ رسالۀ دلاکیه.گلستان هنر. 5 (15): 64-69.
10. سهروردی، شیخ شهاب الدین. 1378. مونس العشاق به انضمام شرح مونس العشاق. تصحیح و توضیح: نجیب مایل هروی. نظم عمادالدین عربشاه یزدی. تهران.
11. شولتز، کریستیان نوربرگ. 1388. روح مکان: به سوی پدیدارشناسی معماری. ترجمه: محمدرضا شیرازی. ناشر: رخ‌داد نو.
12. طاهری، جعفر. 1395. حمام در متون طب دورۀ اسلامی: نظریه و عمل. پژوهش‌های معماری و اسلامی. 4 (10): 46-61.
13. طبسی، محسن. 1393. آشنایی با گرمابه‌های ایران. معاونت پژوهش و فن‌آوری دانشگاه آزاد اسلامی مشهد. مشهد: سخن گستر.
14. عبدالله‌زاده، محمد مهدی. 1394. معماری طبایع: تبیین رویکردی درباره‌ی نسبت انسان و محیط مصنوع بر مبنای چهارگانه‌ها. مطالعات معماری ایران. 8: 137-156.
15. عبدالله‌زاده، محمدمهدی. 1395. معماری طبایع، پروردن رویکردی درباره نسبت انسان و محیط مصنوع بر مبنای طبیعیات ابن‌سینا. رساله دکتری. دانشگاه شهید بهشتی تهران.
16. عطایی‌همدانی، محمدرضا و وحید شالی‌امینی و مهدی حمزه‌نژاد و ویدا نوروز برازجانی. 1397. مصالح گزینی بر اساس سازگاری بومی- شخصیتی (درس آموخته هایی از معماری بومی ایران). مدیریت شهری. 17(50): 351-372.
17. کریمیان سردشتی، نادر. 1382. کتاب‌شناسی حمام، تهران: پژوهشکده مردم‌شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور.
18. مجموعه مقاله‌های همایش حمام در فرهنگ‌های ایرانی. 1382. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری. پژوهشکده مردم‌شناسی.
19. مرباغی، بهروز. 1393. شهر را فرهنگ می‌سازد، نه اقلیم! نمونه موردی: بندر بوشهر. همایش ملی شهرسازی فرهنگ‌گرا.
20. مجموعه مقالات اولین هم‌اندیشی هنر و عناصر طبیعت (آب، خاک، هوا و آتش). 1384. فرهنگستان هنر.
21. ملک شاهی، حسن. 1388. ت‍رج‍م‍ه‌ و ش‍رح‌ اش‍ارات‌ و ت‍ن‍ب‍ی‍ه‍ات‌ اب‍ن‌س‍ی‍ن‍ا. جلد اول. تهران: انتشارات سروش.
22. منصوری، سیما. ۱۳۸۶. کیفیت فضایی باغ ایرانی در ارتباط با چهارگانه ها (باغ ایرانی؛ منزلگاه تقدیس گوهرهای چهارگانه). پایان نامه برای اخذ درجۀ کارشناسی ارشد معماری، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
23. ناصری، محسن. 1388. مروری بر کلیات طب سنتی ایران. تهران: مؤسسه نشر شهر.
24. نقره‌کار، عبدالحمید و مهدی حمزه‌نژاد و محسن دهقانی تفتی. 1389. بررسی تاثیر محیط بر رفتار و اخلاق از دید متفکران اسلامی و نتایج آن در طراحی محیط. آرمانشهر. شماره 5.
25. هاشمی. سید مسعود و همکاران. 1393. واکاوی اصول طبی؛ بعد پنهان در معماری حمام‌های ایران. تهران: مجموعه مقاالت اولین کنگره بین‌المللی افقهای جدید در معماری و شهرسازی.
26. یزدانفر، عباس و فائزه دادرس و نفیسه حسینی یکتا. 1393. تفاوت‌های مزاجی انسان و گرایش به شاخصه‌های معماری. پزشک و پرستار در رزم. 2 (5): 201-211.
27. Akkach, Samer. 2005. Cosmology and Architecture in Premodern Islam An Architectural Reading of Mystical Ideas. State University of New York Press. New York. [DOI:10.1353/book4930]
28. Kryder, Elizabeth. 1994. Landscape as Myth: The Contextual Archaeology of an Annapolis Landscape. In Historical Archaeology of the Chesapeake, pp.131-148, edited by Barbara J. Little and Paul A. Shackel. Washington, D.C.: Smithsonian Press.
29. Hamzehnejad, Mahdi, F. Dadras and N. Hoseini Yekta. 2015. Houses' Physical Features based on Temperamental Indicators. Procedia - social and behavioral sciences, 201: 317- 324. [DOI:10.1016/j.sbspro.2015.08.180]
30. Khalili، Nader. 1996. Ceramic Houses and Earth Architecture: How to Build Your Own. California: Cal-Earth Press.

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله پژوهش های معماری اسلامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 CC BY-NC 4.0 | Iran University of Science & Technology

Designed & Developed by : Yektaweb