دوره 14، شماره 3 - ( 7-1405 )                   جلد 14 شماره 3 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Nassirpour M, Bayati M, Hayaty H. (2026). Indicator-Based Diagnostic Analysis of Socio-Cultural Quality of Life in Qom Housing Projects: A Hybrid Approach to Residential Pattern Analysis. JRIA. 14(3),
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1865-fa.html
نصیرپور مرضیه الزهرا، بیاتی مهدیه، حیاتی حامد.(1405). آسیب‌شناسی شاخص‌محور کیفیت زیست اجتماعی - فرهنگی در طرح‌های مسکن قم: رویکردی ترکیبی در تحلیل الگوهای سکونتی پژوهش‌هاي معماري اسلامي 14 (3)

URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1865-fa.html

آسیب‌شناسی شاخص‌محور کیفیت زیست اجتماعی - فرهنگی در طرح‌های مسکن قم: رویکردی ترکیبی در تحلیل الگوهای سکونتی
مرضیه الزهرا نصیرپور1 ، مهدیه بیاتی2 ، حامد حیاتی*1
1- گروه معماری، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران.
2- گروه آمار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده:   (15 مشاهده)
پیامد تمرکز عمده سیاست‌های مسکن ایران بر شاخص‌های کمی و توجه کمتر به ابعاد اجتماعی و فرهنگی کیفیت زیست، شکل‌گیری مجموعه‌هایی فاقد تعامل اجتماعی و تعلق مکانی پایدار بوده است. در شهر مقدس قم به‌واسطه تنوع الگوهای سکونتی و پیچیدگی زمینه فرهنگی - جمعیتی این مسئله نمود پررنگ‌تری یافته و نیازمند آسیب‌شناسی است. پژوهش حاضر باهدف آسیب‌شناسی شاخص‌محور کیفیت زیست اجتماعی در طرح‌های مسکن شهر قم و مقایسه تطبیقی پنج الگوی اصلی سکونتی «واگذاری زمین، ویلایی، آپارتمانی، اقدام ملی و نهضت ملی» انجام شده است. داده‌ها از چهار منبع مکمل شامل اسناد رسمی و گزارش‌های فنی، مشاهدات میدانی ساختارمند، مصاحبه‌های کارشناسی، و داده‌های ثانویه شهری - مکانی گردآوری و پس از کدگذاری تحلیلی در قالب چهار محور «کیفیت معماری - فضایی، انطباق فرهنگی - اجتماعی، مداخلات نهادی و تجربه زیست» به مقادیر رتبه‌ای استاندارد تبدیل شدند. وزن‌دهی شاخص‌ها با نظر خبرگان (AHP) تعیین و داده‌ها جهت تحلیل تطبیقی استانداردسازی شد. به‌منظور نمایش روابط نسبی میان الگوهای سکونتی، از تحلیل مؤلفه‌های (PCA)  و از تحلیل فاصله‌ محور برای خوشه‌بندی مشابهت‌ها (K-medoids)  باتوجه‌به جنبه اکتشافی این روش‌ها برای پژوهش حاضر استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد: «واگذاری زمین» در هر سه بُعد، دارای پایین‌ترین کارکرد و الگوی پرریسک فرهنگی - اجتماعی شناسایی می‌شود؛ «نهضت ملی» باوجود فاصله تا سطح مطلوب، بهترین وضعیت نسبی را در میان الگوها دارد؛ سه شاخص کلیدیِ «زیرساخت و خدمات (B2)، پیشرفت فیزیکی (B4) و هویت فرهنگی محله (C3)» به‌عنوان عوامل تمایزدهنده ظاهر شدند؛ تحلیل دوبُعدی PCA  بر مسیر اصلاح سیاستی به‌سوی تمرکز بر این سه شاخص راهبردی تأکید و خوشه‌بندی «واگذاری زمین» را به‌عنوان خوشه‌ای مستقل تفکیک می‌نماید؛ در همه الگوها به‌ویژه «واگذاری زمین»، ضعیف‌ترین حلقه کیفیت زیست اجتماعی «مرحله پساسکونت» است که باید کانون مداخله سیاستی قرار گیرد. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد تلفیق چارچوب مفهومی فرهنگی - اجتماعی با تحلیل‌های شاخص‌محور می‌تواند تصویری یکپارچه و چندلایه از کیفیت زیست در طرح‌های مسکن ارائه کند و به اولویت‌بندی مداخلات طراحی و نهادی بینجامد؛ همچنین تمرکز راهبردی بر پساسکونت و بر سه شاخص (B2/B4/C3) بیشترین بازده سیاستی را رقم می‌زند.
واژه‌های کلیدی: کیفیت زیست اجتماعی-فرهنگی، الگوهای سکونتی، خوشه‌بندی K- Medoids، تحلیل مؤلفه‌های اصلی، نمودار راداری، نهضت ملی مسکن
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره)
دریافت: 1404/8/8 | پذیرش: 1405/4/24
فهرست منابع
1. اداره کل راه و شهرسازی استان قم. (۱۴۰۲). گزارش طرح توسعه پردیسان، قم.
2. اصغری زمانی، ا.، و شاهرخی فر، ز. (۱۴۰۳). مطالعه‌ای تطبیقی درباره سیاست‌های مسکن در ایران با کشورهای منتخب. مهندسی جغرافیایی سرزمین، 8(3)، 157-174.
3. آزادخانی، پ.، توکلی نغمه، م.، و خداداد، م. (۱۳۹۷). ارزیابی و سنجش رضایت از مجتمع‌های مسکونی مهر (منطقه پردیسان شهر مقدس قم). فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، 7(28)، 47-60.
4. خلیفه شوشتری، ع.، و رئیسی، م. م. (۱۴۰۱). تحلیل رابطه بین ساختار کالبدی عرصه‌های مسکونی و تعاملات محله‌ای، موردپژوهی: رابطه الگوهای مسکن و تعاملات چهره‌به‌چهره در محله‌های سمیه، باجک و فرهنگیان در قم. نشریه علمی معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۴(۳۹)، ۱۱7-۱۲۷.
5. داداش‌پور، ح.، و وحید بافنده، م. (۱۴۰۳). کاربرد پارادایم انتقادی در تبیین طرد فقرا از شهر مرکزی به نواحی پیرامونی در کلان‌شهرهای ایران؛ نمونه موردی: کلان‌شهر مشهد و نواحی پیرامون. مجله هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، ۲۹(۱).
6. ذاکری، س. ح. ر.، آرانی عصاری، ع.، و فرهادی، ا. (۱۴۰۳). بررسی تأثیر ویژگی‌های مسکن بر ترجیحات باروری خانوارها در ایران. فصلنامه اقتصاد و مدل‌سازی، ۱۵(۱)، 133-166.
7. زرنجی، ف. س.، و یزدانی، م. ح. (۱۴۰۳). ارزیابی کیفیت مجتمع‌های مسکن مهر در شهر اردبیل: گامی به‌سوی برنامه‌ریزی بهینه طرح نهضت ملی مسکن. مطالعات ساختار و کارکرد شهری، ۱۱(۳۹)، 109-132.
8. زمانی، ب. (۱۴۰۳). بررسی تحلیلی بازگشت مفهوم توسعه محله‌محور و جایگاه آن در تجربه‌های ایران. فصلنامه توسعه اجتماعی (روستایی - شهری)، ۱۶(۱)، 59-87.
9. ساسان پور، ف.، و عباسی، م. م. (۱۴۰۲). تحلیل عدالت فضایی کاربری‌های خدماتی در مناطق شهری با تکنیک ORESTE (مورد مطالعه: مناطق هشت‌گانه شهر قم). فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه کالبدی (پژوهش‌های جغرافیای انسانی سابق - نامه آمایش)، ۱۵، 261-274.
10. ضابطیان، ا.، صادقی، ع.، و حسین‌آبادی، س. (۱۳۹۶). بررسی میزان رضایت‌مندی ساکنان از پروژه‌های مسکن مهر با تأکید بر ارزیابی مؤلفه‌های عینی (مطالعه موردی: مسکن مهر شهر قم). نشریه علمی معماری و شهرسازی ایران، (۱۴).
11. ملک‌حسینی، ع.، شمس، م.، و محمدی منش، ا. (۱۳۹۵). بررسی تطبیقی روش‌های تأمین مسکن در ایران و کشورهای اسکاندیناوی و ارائه راهکارهای عملی جهت حل مشکلات بخش مسکن ایران (مطالعه موردی: شهر قم). ماهنامه آفاق علوم‌انسانی، (۳۲)، ۹5-۱۲۰.
12. مولایی، ا. (۱۳۹۸). بازشناسی شاخص‌های نظم اجتماعی و فرهنگی در شهر ایرانی - اسلامی (مقایسه تطبیقی بازار تاریخی تبریز و گذرهای پیرامونی). پژوهش‌نامه مطالعات فرهنگی اجتماعی، ۱۰(۱)، 75-99.
13. هاشمی، و.، راهب، غ.، ناصری، غ. ح.، و زنجانی زاده، ه. (۱۴۰۴). ارزیابی سیاست‌های مسکن گروه‌های کم‌درآمد بر اساس عوامل افزایش‌دهنده حس تعلق به محیط (مطالعه موردی: مشهد). مطالعات ساختار و کارکرد شهری، ۱۲(۲).
14. Ackoff, R. L. (1989). From data to wisdom. Journal of Applied Systems Analysis, 16(1), 3-9.
15. Amérigo, M., & Aragonés, J. I. (1997). A theoretical and methodological approach to the study of residential satisfaction. Journal of Environmental Psychology, 47-57. [DOI:10.1006/jevp.1996.0038]
16. Argyris, C. (1962). Interpersonal Competence and Organizational Effectiveness. Homewood, IL Dorsey Press. References Scientific Research Publishing. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2803467
17. Asghari Zamani, A., & Shahrokhi far, Z. (2024). A comparative study of housing policies in Iran with selected countries. Geographical Engineering of Territory, 8(3), 157-174.
18. Aster, J. C. ., Abbas, A. K. ., Kumar, Vinay., Debnath, Jayanta., & Das, Abjijit. (2026). Robbins, Cotran & Kumar pathologic basis of disease. 1259.
19. Azadkhani, P., Tavakoli Naghmeh, M., & Khodadad, M. (2018). Assessing and Measuring the Satisfaction of Mehr Housing Complexes (Pardisan District of Holy City of Qom). Quarterly Journal of Geography and Environmental Studies, 7(28), 47-60.
20. Brundtland Commission. (1987). Report of the World Commission on Environment and Development.
21. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publication.
22. Dadash Pour, H., & Vahid Bafandeh, M. (2024). Application of the Critical Paradigm in Explaining the Rejection of the Poor From the Central City to the Peripheral Areas in Iran's Metropolises; Case Example: Mashhad Metropolis and Surrounding Areas. Journal of Fine Arts: Architecture and Urban Planning, 29(1).
23. Dadashpoor, H., & Ahani, S. (2025). Explaining the Process of Formation, Expansion, and Spatial Relations of Tehran's Peri-Urban Areas: A Grounded Theory. 5(4), 20-45.
24. Dobrowolska, E., & Kopczewska, K. (2024). Mapping urban well-being with Quality Of Life Index (QOLI) at the fine-scale of grid data. Scientific Reports, 14(1), 1-15. 10.1038/S41598-024-60241-0;SUBJMETA=685,704,843,844;KWRD=ENVIRONMENTAL+ECONOMICS,ENVIRONMENTAL+SOCIAL+SCIENCES,SUSTAINABILITY [DOI:10.1038/s41598-024-60241-0]
25. 1038/s41598-024-60241-0 [DOI:10.1038/s41598-024-60241-0]
26. Doughaei, M. M., Mahdinia, M. H., & Daneshvar, M. (2023). A Comparative Study of Housing Planning in the Economic, Social, and Cultural Development Plans of Iran and Measuring their Efficiency Using the TOPSIS Model. Creative City Design, 6(3), 90-99.
27. Dovey, K. (2010). Becoming Places Urbanism / Architecture / Identity / Power. Routledge. [DOI:10.4324/9780203875001]
28. Fainstein, S. S. (2014). The just city. International Journal of Urban Sciences, 18(1), 1-18. [DOI:10.1080/12265934.2013.834643]
29. Farzanehsadat Zaranji, Z., & Yazdani, M. H. (2024). Evaluation of the Quality of Mehr Housing Complexes in Arde-bil City: A Step Towards the Optimal Planning of the National Housing Plan. Urban Structure and Function Studies, 11(39), 109-132.
30. Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures Selected Essays Chapter 2 THE IMPACT OF THE CONCEPT OF CULTURE ON THE CONCEPT OF MAN. Basic Books.
31. Gehl, J. (2010). First we shape the cities - then they shape us. Cities for People, (9-18), 110-111. https://islandpress.org/books/cities-people
32. General Office of Roads and Urban Development of Qom Province. (2023). Report on the development plan of Pardisan, Qom.
33. Ghasemi, M., & Ozay, N. (2018). A Discussion on Affordable Housing Projects; Case Study Mehr Housing, Iran. Journal of Contemporary Urban Affairs, 2(3), 137-145. [DOI:10.25034/ijcua.2018.4728]
34. Hashemi, V., Raheb, G., Naseri, G. H., & Zanjanizadeh, H. (2025). Evaluation of Housing Policies for Low-Income Groups Based on the Factors that Increase the Sense of Belonging to the Environment (A Case Study of Mashhad). Urban Structure and Function Studies, 12(2).
35. Head, B. W. (2008). Three lenses of evidence-based policy. Australian Journal of Public Administration, 67(1), 1-11. [DOI:10.1111/j.1467-8500.2007.00564.x]
36. Innes, J. E. (1990). Knowledge and public policy: The search for meaningful indicators. Transaction Publishers.
37. IRNA. (2024a, April 11). 45,000 units of the National Housing Movement of Qom are under construction. https://www.irna.ir/news/85439903
38. IRNA. (2024b, May 28). 8000 housing units have been designed in the Qanavat housing site of Qom. https://www.irna.ir/news/85488229
39. IRNA. (2024c, October 22). 9,000 individual plots of the National Housing Movement were allocated in Qom. https://www.irna.ir/news/85648325
40. IRNA. (2025, May 10). 6,000 pieces of land for the youth population were assigned in Qom. https://www.irna.ir/news/85848045
41. Khalatbari, A. (2024). Correlation between the Built Environment and Sociology: A critical review of Residential Segregation and Social Housing Policy in Iran. [DOI:10.20944/preprints202404.0622.v1]
43. Khalifah Shushtari, A., & Raeisi, M. M. (2022). Analysis of the relationship between the physical structure of residential areas and neighborhood interactions, case study: the relationship between housing patterns and face-to-face interactions in Somayeh, Bajak, and Farhangian neighborhoods in Qom. Armanshahr Journal of Architecture and Urban Planning, 117-127.
44. Kulu, H., & Vikat, A. (2007). Fertility differences by housing type: The effect of housing conditions or of selective moves? Demographic Research, 17, 775-802. [DOI:10.4054/DemRes.2007.17.26]
46. Malek Hosseini, A., Shams, M., & Mohammadi Manesh, A. (2016). A comparative study of housing supply methods in Iran and Scandinavian countries and providing practical solutions to solve the problems of the housing sector in Iran (Case study: Qom city). Afaq Humanities Monthly, (32), 95-120.
47. Marans, R. W., & Stimson, R. J. (2011). Investigating Quality of Urban Life Theory, Methods, and Empirical Research. Social Indicators Research Series, 45, 450. [DOI:10.1007/978-94-007-1742-8_19]
48. Molaei, A. (2019). Recognition the Indicators of Social and cultural order in Iranian-Islamic city (comparative comparison of Tabriz historical market and surrounding passages). Journal of Sociological Cultural Studies, 10(1), 75-99. https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4079.html
49. Mouratidis, K. (2021). Urban planning and quality of life: A review of pathways linking the built environment to subjective well-being. Cities, 115, 103229. [DOI:10.1016/j.cities.2021.103229]
51. Nayer, A. (2025). A Quantitative Comparative Analysis of Housing Market Developments in Tehran in Spring 2023 and 2024 Based on the Data Envelopment Analysis Approach. Research Annals of Industrial and Systems Engineering, 2(2), 103-118.
52. Nocca, F. (2017). The Role of Cultural Heritage in Sustainable Development: Multidimensional Indicators as Decision-Making Tool. Sustainability 2017, Vol. 9, Page 1882, 9(10), 1882. [DOI:10.3390/su9101882]
54. NTDC. (2024, May 9). Construction Work Begins on Two State-Backed Parnian Residential Towns in Qom Province. https://www.ntdc.ir/news
55. Nutley, S. M., Walter, I., & Davies, H. T. O. (2007). Using evidence: How research can inform public services. Policy Press. [DOI:10.56687/9781847422323]
56. OECD. (2011). How's Life? How's Life? MEASURING WELL-BEING How's Life? MEASURING WELL-BEING.
57. OECD & JRC. (2008). Handbook on constructing composite indicators: Methodology and user guide. OECD Publishing.
58. Pacione, M. (2003). Urban environmental quality and human wellbeing-a social geographical perspective. Landscape and Urban Planning, 65(1-2), 19-30. [DOI:10.1016/S0169-2046(02)00234-7]
59. Paydarfar, A. A. (1995). Effects of multi-family housing on marital fertility in Iran: population policy implications. Social Biology, 42(3-4), 214-225. [DOI:10.1080/19485565.1995.9988902]
61. Răducan, R., Lozsa, J., Vîrga, D., & Matichescu, M. (2025). New Integrative Model of the Quality of Urban Life: A Systematic Review. Social Indicators Research. [DOI:10.1007/s11205-025-03642-6]
62. Rapoport, Amos. (1969). House form and culture. 146.
63. Rowley, J. (2007). The wisdom hierarchy: Representations of the DIKW hierarchy. Journal of Information Science, 33(2), 163-180. [DOI:10.1177/0165551506070706]
64. Sasanpour, F., & Abbasi, M. M. (2023). Spatial Justice Analysis of Service Uses in Urban Areas with the ORESTE Technique (Case of Study: the Eight Districts of Qom City). Town and Country Planning, 15, 261-274.
65. Soja, E. W. (2010). Seeking Spatial Justice'. In Contemporary Political Theory (Number 1). University of Minnesota Press. https://www.upress.umn.edu/9780816666683/seeking-spatial-justice/ [DOI:10.5749/minnesota/9780816666676.001.0001]
66. Soltani, A., Goodarzi, M., Soltani, Z., & Fadaei Jazi, F. (2024). The future of Iranian social housing: a regional governance challenge. Bulletin of Geography. Socio-Economic Series, (66), 7-26. [DOI:10.12775/bgss-2024-0030]
67. Somealou, A., & Esen, A. (2024). Causes and influencing factors in the displacement of the original residents of Mehr residential complexes in Ardabil and Qom cities. Housing and Rural Environment, 43(185), 92-106.
68. Tajrishy, S., & Vesal, M. (2021). The Externality of Public Housing Projects: The Case of the Mehr Housing Project in Iran. https://erf.org.eg/app/uploads/2021/11/1637564468_953_1131304_1505.pdf
69. Tajrishy, S., & Vesal, M. (2024). Large-scale affordable housing construction and public goods provision: evidence from Iran. Journal of Economic Geography, 24(1), 171-189. [DOI:10.1093/jeg/lbad030]
71. Tashakkori, A., & Teddlie, C. (n.d.). SAGE handbook of mixed methods in social & behavioral research (2nd ed.). . SAGE Publications.
72. Tayefi Nasrabadi, M., Larimian, T., Timmis, A., & Yigitcanlar, T. (2024). Mapping four decades of housing inequality research: Trends, insights, knowledge gaps, and research directions. Sustainable Cities and Society, 113, 105693. [DOI:10.1016/j.scs.2024.105693]
73. Throsby, D. (2000). Economics and Culture. Economics and Culture. [DOI:10.1017/CBO9781107590106]
74. United Nations. (2015). SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOAL 11 Make Cities and Human Settlements Inclusive, Safe, Resilient And Sustainable.
75. van Kamp, I., Leidelmeijer, K., Marsman, G., & de Hollander, A. (2003). Urban environmental quality and human well-being: Towards a conceptual framework and demarcation of concepts. Landscape and Urban Planning, 65(1-2), 5-18. [DOI:10.1016/S0169-2046(02)00232-3]
76. Vaziri Zadeh, A., & Haghshenas, N. (2024). Housing Social Policy in Iran: Analyzing the Impact of the Maskan-I-Mehr Program on Socio-Spatial Segregation in the Metropolitan Area of Tehran. 9(30), 199-244.
77. WHOQOL Group. (1995). The World Health Organization quality of life assessment (WHOQOL): Position paper from the World Health Organization. Social Science & Medicine, 41(10), 1403-1409. [DOI:10.1016/0277-9536(95)00112-K]
78. Wong, C. (2006). Indicators for urban and regional planning: The interplay of policy and methods. Routledge. [DOI:10.4324/9780203642559]
79. Zabetian, E., Sadeghi, A., & Hosseinabadi, S. (2017). Investigating the level of residents' satisfaction with Mehr housing projects with an emphasis on evaluating objective components (Case study: Mehr housing project in Qom). Iranian Architecture and Urbanism Journal, (14 (Fall-Winter)).
80. Zakeri, S. H. R., Arani Asari, A., & Farhadi, E. (2024). Investigating the Impact of Housing Characteristics on Fertility Preferences in Iranian Households. Journal of Economics and Modelling, 15(1), 133-166.
81. Zamani, B. (2024). An Analytical Investigation of the Recurrence of Neighborhood-Based Development Concept and its Place in Iran's Experiences. The Journal of Community Development (Rural-Urban), 16(1), 59-87.
82. اداره کل راه و شهرسازی استان قم. (۱۴۰۲). گزارش طرح توسعه پردیسان، قم.
83. اصغری زمانی، ا.، و شاهرخی فر، ز. (۱۴۰۳). مطالعه‌ای تطبیقی درباره سیاست‌های مسکن در ایران با کشورهای منتخب. مهندسی جغرافیایی سرزمین، 8(3)، 157-174.
84. آزادخانی، پ.، توکلی نغمه، م.، و خداداد، م. (۱۳۹۷). ارزیابی و سنجش رضایت از مجتمع‌های مسکونی مهر (منطقه پردیسان شهر مقدس قم). فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، 7(28)، 47-60.
85. خلیفه شوشتری، ع.، و رئیسی، م. م. (۱۴۰۱). تحلیل رابطه بین ساختار کالبدی عرصه‌های مسکونی و تعاملات محله‌ای، موردپژوهی: رابطه الگوهای مسکن و تعاملات چهره‌به‌چهره در محله‌های سمیه، باجک و فرهنگیان در قم. نشریه علمی معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۴(۳۹)، ۱۱7-۱۲۷.
86. داداش‌پور، ح.، و وحید بافنده، م. (۱۴۰۳). کاربرد پارادایم انتقادی در تبیین طرد فقرا از شهر مرکزی به نواحی پیرامونی در کلان‌شهرهای ایران؛ نمونه موردی: کلان‌شهر مشهد و نواحی پیرامون. مجله هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، ۲۹(۱).
87. ذاکری، س. ح. ر.، آرانی عصاری، ع.، و فرهادی، ا. (۱۴۰۳). بررسی تأثیر ویژگی‌های مسکن بر ترجیحات باروری خانوارها در ایران. فصلنامه اقتصاد و مدل‌سازی، ۱۵(۱)، 133-166.
88. زرنجی، ف. س.، و یزدانی، م. ح. (۱۴۰۳). ارزیابی کیفیت مجتمع‌های مسکن مهر در شهر اردبیل: گامی به‌سوی برنامه‌ریزی بهینه طرح نهضت ملی مسکن. مطالعات ساختار و کارکرد شهری، ۱۱(۳۹)، 109-132.
89. زمانی، ب. (۱۴۰۳). بررسی تحلیلی بازگشت مفهوم توسعه محله‌محور و جایگاه آن در تجربه‌های ایران. فصلنامه توسعه اجتماعی (روستایی - شهری)، ۱۶(۱)، 59-87.
90. ساسان پور، ف.، و عباسی، م. م. (۱۴۰۲). تحلیل عدالت فضایی کاربری‌های خدماتی در مناطق شهری با تکنیک ORESTE (مورد مطالعه: مناطق هشت‌گانه شهر قم). فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه کالبدی (پژوهش‌های جغرافیای انسانی سابق - نامه آمایش)، ۱۵، 261-274.
91. ضابطیان، ا.، صادقی، ع.، و حسین‌آبادی، س. (۱۳۹۶). بررسی میزان رضایت‌مندی ساکنان از پروژه‌های مسکن مهر با تأکید بر ارزیابی مؤلفه‌های عینی (مطالعه موردی: مسکن مهر شهر قم). نشریه علمی معماری و شهرسازی ایران، (۱۴).
92. ملک‌حسینی، ع.، شمس، م.، و محمدی منش، ا. (۱۳۹۵). بررسی تطبیقی روش‌های تأمین مسکن در ایران و کشورهای اسکاندیناوی و ارائه راهکارهای عملی جهت حل مشکلات بخش مسکن ایران (مطالعه موردی: شهر قم). ماهنامه آفاق علوم‌انسانی، (۳۲)، ۹5-۱۲۰.
93. مولایی، ا. (۱۳۹۸). بازشناسی شاخص‌های نظم اجتماعی و فرهنگی در شهر ایرانی - اسلامی (مقایسه تطبیقی بازار تاریخی تبریز و گذرهای پیرامونی). پژوهش‌نامه مطالعات فرهنگی اجتماعی، ۱۰(۱)، 75-99.
94. هاشمی، و.، راهب، غ.، ناصری، غ. ح.، و زنجانی زاده، ه. (۱۴۰۴). ارزیابی سیاست‌های مسکن گروه‌های کم‌درآمد بر اساس عوامل افزایش‌دهنده حس تعلق به محیط (مطالعه موردی: مشهد). مطالعات ساختار و کارکرد شهری، ۱۲(۲).
95. Ackoff, R. L. (1989). From data to wisdom. Journal of Applied Systems Analysis, 16(1), 3-9.
96. Amérigo, M., & Aragonés, J. I. (1997). A theoretical and methodological approach to the study of residential satisfaction. Journal of Environmental Psychology, 47-57. [DOI:10.1006/jevp.1996.0038]
97. Argyris, C. (1962). Interpersonal Competence and Organizational Effectiveness. Homewood, IL Dorsey Press. References Scientific Research Publishing. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2803467
98. Asghari Zamani, A., & Shahrokhi far, Z. (2024). A comparative study of housing policies in Iran with selected countries. Geographical Engineering of Territory, 8(3), 157-174.
99. Aster, J. C. ., Abbas, A. K. ., Kumar, Vinay., Debnath, Jayanta., & Das, Abjijit. (2026). Robbins, Cotran & Kumar pathologic basis of disease. 1259.
100. Azadkhani, P., Tavakoli Naghmeh, M., & Khodadad, M. (2018). Assessing and Measuring the Satisfaction of Mehr Housing Complexes (Pardisan District of Holy City of Qom). Quarterly Journal of Geography and Environmental Studies, 7(28), 47-60.
101. Brundtland Commission. (1987). Report of the World Commission on Environment and Development.
102. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publication.
103. Dadash Pour, H., & Vahid Bafandeh, M. (2024). Application of the Critical Paradigm in Explaining the Rejection of the Poor From the Central City to the Peripheral Areas in Iran's Metropolises; Case Example: Mashhad Metropolis and Surrounding Areas. Journal of Fine Arts: Architecture and Urban Planning, 29(1).
104. Dadashpoor, H., & Ahani, S. (2025). Explaining the Process of Formation, Expansion, and Spatial Relations of Tehran's Peri-Urban Areas: A Grounded Theory. 5(4), 20-45.
105. Dobrowolska, E., & Kopczewska, K. (2024). Mapping urban well-being with Quality Of Life Index (QOLI) at the fine-scale of grid data. Scientific Reports, 14(1), 1-15. 10.1038/S41598-024-60241-0;SUBJMETA=685,704,843,844;KWRD=ENVIRONMENTAL+ECONOMICS,ENVIRONMENTAL+SOCIAL+SCIENCES,SUSTAINABILITY [DOI:10.1038/s41598-024-60241-0]
106. 1038/s41598-024-60241-0 [DOI:10.1038/s41598-024-60241-0]
107. Doughaei, M. M., Mahdinia, M. H., & Daneshvar, M. (2023). A Comparative Study of Housing Planning in the Economic, Social, and Cultural Development Plans of Iran and Measuring their Efficiency Using the TOPSIS Model. Creative City Design, 6(3), 90-99.
108. Dovey, K. (2010). Becoming Places Urbanism / Architecture / Identity / Power. Routledge. [DOI:10.4324/9780203875001]
109. Fainstein, S. S. (2014). The just city. International Journal of Urban Sciences, 18(1), 1-18. [DOI:10.1080/12265934.2013.834643]
110. Farzanehsadat Zaranji, Z., & Yazdani, M. H. (2024). Evaluation of the Quality of Mehr Housing Complexes in Arde-bil City: A Step Towards the Optimal Planning of the National Housing Plan. Urban Structure and Function Studies, 11(39), 109-132.
111. Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures Selected Essays Chapter 2 THE IMPACT OF THE CONCEPT OF CULTURE ON THE CONCEPT OF MAN. Basic Books.
112. Gehl, J. (2010). First we shape the cities - then they shape us. Cities for People, (9-18), 110-111. https://islandpress.org/books/cities-people
113. General Office of Roads and Urban Development of Qom Province. (2023). Report on the development plan of Pardisan, Qom.
114. Ghasemi, M., & Ozay, N. (2018). A Discussion on Affordable Housing Projects; Case Study Mehr Housing, Iran. Journal of Contemporary Urban Affairs, 2(3), 137-145. [DOI:10.25034/ijcua.2018.4728]
115. Hashemi, V., Raheb, G., Naseri, G. H., & Zanjanizadeh, H. (2025). Evaluation of Housing Policies for Low-Income Groups Based on the Factors that Increase the Sense of Belonging to the Environment (A Case Study of Mashhad). Urban Structure and Function Studies, 12(2).
116. Head, B. W. (2008). Three lenses of evidence-based policy. Australian Journal of Public Administration, 67(1), 1-11. [DOI:10.1111/j.1467-8500.2007.00564.x]
117. Innes, J. E. (1990). Knowledge and public policy: The search for meaningful indicators. Transaction Publishers.
118. IRNA. (2024a, April 11). 45,000 units of the National Housing Movement of Qom are under construction. https://www.irna.ir/news/85439903
119. IRNA. (2024b, May 28). 8000 housing units have been designed in the Qanavat housing site of Qom. https://www.irna.ir/news/85488229
120. IRNA. (2024c, October 22). 9,000 individual plots of the National Housing Movement were allocated in Qom. https://www.irna.ir/news/85648325
121. IRNA. (2025, May 10). 6,000 pieces of land for the youth population were assigned in Qom. https://www.irna.ir/news/85848045
122. Khalatbari, A. (2024). Correlation between the Built Environment and Sociology: A critical review of Residential Segregation and Social Housing Policy in Iran. [DOI:10.20944/preprints202404.0622.v1]
124. Khalifah Shushtari, A., & Raeisi, M. M. (2022). Analysis of the relationship between the physical structure of residential areas and neighborhood interactions, case study: the relationship between housing patterns and face-to-face interactions in Somayeh, Bajak, and Farhangian neighborhoods in Qom. Armanshahr Journal of Architecture and Urban Planning, 117-127.
125. Kulu, H., & Vikat, A. (2007). Fertility differences by housing type: The effect of housing conditions or of selective moves? Demographic Research, 17, 775-802. [DOI:10.4054/DemRes.2007.17.26]
127. Malek Hosseini, A., Shams, M., & Mohammadi Manesh, A. (2016). A comparative study of housing supply methods in Iran and Scandinavian countries and providing practical solutions to solve the problems of the housing sector in Iran (Case study: Qom city). Afaq Humanities Monthly, (32), 95-120.
128. Marans, R. W., & Stimson, R. J. (2011). Investigating Quality of Urban Life Theory, Methods, and Empirical Research. Social Indicators Research Series, 45, 450. [DOI:10.1007/978-94-007-1742-8_19]
129. Molaei, A. (2019). Recognition the Indicators of Social and cultural order in Iranian-Islamic city (comparative comparison of Tabriz historical market and surrounding passages). Journal of Sociological Cultural Studies, 10(1), 75-99. https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4079.html
130. Mouratidis, K. (2021). Urban planning and quality of life: A review of pathways linking the built environment to subjective well-being. Cities, 115, 103229. [DOI:10.1016/j.cities.2021.103229]
132. Nayer, A. (2025). A Quantitative Comparative Analysis of Housing Market Developments in Tehran in Spring 2023 and 2024 Based on the Data Envelopment Analysis Approach. Research Annals of Industrial and Systems Engineering, 2(2), 103-118.
133. Nocca, F. (2017). The Role of Cultural Heritage in Sustainable Development: Multidimensional Indicators as Decision-Making Tool. Sustainability 2017, Vol. 9, Page 1882, 9(10), 1882. [DOI:10.3390/su9101882]
135. NTDC. (2024, May 9). Construction Work Begins on Two State-Backed Parnian Residential Towns in Qom Province. https://www.ntdc.ir/news
136. Nutley, S. M., Walter, I., & Davies, H. T. O. (2007). Using evidence: How research can inform public services. Policy Press. [DOI:10.56687/9781847422323]
137. OECD. (2011). How's Life? How's Life? MEASURING WELL-BEING How's Life? MEASURING WELL-BEING.
138. OECD & JRC. (2008). Handbook on constructing composite indicators: Methodology and user guide. OECD Publishing.
139. Pacione, M. (2003). Urban environmental quality and human wellbeing-a social geographical perspective. Landscape and Urban Planning, 65(1-2), 19-30. [DOI:10.1016/S0169-2046(02)00234-7]
140. Paydarfar, A. A. (1995). Effects of multi-family housing on marital fertility in Iran: population policy implications. Social Biology, 42(3-4), 214-225. [DOI:10.1080/19485565.1995.9988902]
142. Răducan, R., Lozsa, J., Vîrga, D., & Matichescu, M. (2025). New Integrative Model of the Quality of Urban Life: A Systematic Review. Social Indicators Research. [DOI:10.1007/s11205-025-03642-6]
143. Rapoport, Amos. (1969). House form and culture. 146.
144. Rowley, J. (2007). The wisdom hierarchy: Representations of the DIKW hierarchy. Journal of Information Science, 33(2), 163-180. [DOI:10.1177/0165551506070706]
145. Sasanpour, F., & Abbasi, M. M. (2023). Spatial Justice Analysis of Service Uses in Urban Areas with the ORESTE Technique (Case of Study: the Eight Districts of Qom City). Town and Country Planning, 15, 261-274.
146. Soja, E. W. (2010). Seeking Spatial Justice'. In Contemporary Political Theory (Number 1). University of Minnesota Press. https://www.upress.umn.edu/9780816666683/seeking-spatial-justice/ [DOI:10.5749/minnesota/9780816666676.001.0001]
147. Soltani, A., Goodarzi, M., Soltani, Z., & Fadaei Jazi, F. (2024). The future of Iranian social housing: a regional governance challenge. Bulletin of Geography. Socio-Economic Series, (66), 7-26. [DOI:10.12775/bgss-2024-0030]
148. Somealou, A., & Esen, A. (2024). Causes and influencing factors in the displacement of the original residents of Mehr residential complexes in Ardabil and Qom cities. Housing and Rural Environment, 43(185), 92-106.
149. Tajrishy, S., & Vesal, M. (2021). The Externality of Public Housing Projects: The Case of the Mehr Housing Project in Iran. https://erf.org.eg/app/uploads/2021/11/1637564468_953_1131304_1505.pdf
150. Tajrishy, S., & Vesal, M. (2024). Large-scale affordable housing construction and public goods provision: evidence from Iran. Journal of Economic Geography, 24(1), 171-189. [DOI:10.1093/jeg/lbad030]
152. Tashakkori, A., & Teddlie, C. (n.d.). SAGE handbook of mixed methods in social & behavioral research (2nd ed.). . SAGE Publications.
153. Tayefi Nasrabadi, M., Larimian, T., Timmis, A., & Yigitcanlar, T. (2024). Mapping four decades of housing inequality research: Trends, insights, knowledge gaps, and research directions. Sustainable Cities and Society, 113, 105693. [DOI:10.1016/j.scs.2024.105693]
154. Throsby, D. (2000). Economics and Culture. Economics and Culture. [DOI:10.1017/CBO9781107590106]
155. United Nations. (2015). SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOAL 11 Make Cities and Human Settlements Inclusive, Safe, Resilient And Sustainable.
156. van Kamp, I., Leidelmeijer, K., Marsman, G., & de Hollander, A. (2003). Urban environmental quality and human well-being: Towards a conceptual framework and demarcation of concepts. Landscape and Urban Planning, 65(1-2), 5-18. [DOI:10.1016/S0169-2046(02)00232-3]
157. Vaziri Zadeh, A., & Haghshenas, N. (2024). Housing Social Policy in Iran: Analyzing the Impact of the Maskan-I-Mehr Program on Socio-Spatial Segregation in the Metropolitan Area of Tehran. 9(30), 199-244.
158. WHOQOL Group. (1995). The World Health Organization quality of life assessment (WHOQOL): Position paper from the World Health Organization. Social Science & Medicine, 41(10), 1403-1409. [DOI:10.1016/0277-9536(95)00112-K]
159. Wong, C. (2006). Indicators for urban and regional planning: The interplay of policy and methods. Routledge. [DOI:10.4324/9780203642559]
160. Zabetian, E., Sadeghi, A., & Hosseinabadi, S. (2017). Investigating the level of residents' satisfaction with Mehr housing projects with an emphasis on evaluating objective components (Case study: Mehr housing project in Qom). Iranian Architecture and Urbanism Journal, (14 (Fall-Winter)).
161. Zakeri, S. H. R., Arani Asari, A., & Farhadi, E. (2024). Investigating the Impact of Housing Characteristics on Fertility Preferences in Iranian Households. Journal of Economics and Modelling, 15(1), 133-166.
162. Zamani, B. (2024). An Analytical Investigation of the Recurrence of Neighborhood-Based Development Concept and its Place in Iran's Experiences. The Journal of Community Development (Rural-Urban), 16(1), 59-87.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله پژوهش های معماری اسلامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Journal of Researches in Islamic Architecture

Designed & Developed by : Yektaweb