گروه هنر و معماری دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده: (19 مشاهده)
عمارت چهلستون، واقع در شهر قزوین که در دوره شاه طهماسب صفوی به عنوان پایتخت برگزیده شد، علاوه بر ارزش معماری منحصر به فرد خود، به دلیل دارا بودن دیوارنگارهها و آرایههای معماری نفیس و متنوع، از اهمیت ویژهای در تاریخ هنر ایران برخوردار است. در میان کاخهای به جای مانده از دوران صفوی، عمارت چهلستون قزوین به عنوان نمونه اولیه نمود هنر صفوی در معماری و پیشدرآمدی بر عمارتهای نامدار اصفهان شناخته شده است. در این عمارت، لایهچینی و طلاچسبان، به عنوان فنونی شاخص در برجستهنمایی نقوش و کاربرد چشمنواز رنگ طلا، در تزئین دیوارنگارهها نقش اساسی داشتهاند و جلوهای خاص به آنها بخشیدهاند. لایههای گوناگون نقاشی و آرایههای یافت شده در عمارت چهلستون، نشاندهنده تداوم فعالیتهای هنری و مرمتی در طول دورههای مختلف تاریخی پس از صفویه نیز است که منجر به شکلگیری لایههای تزئینی متنوعی با سبکها و ویژگیهای متفاوت در بنا شده است. برخی از نقوش تزئینی عمارت در تعمیرات بنا به منظور حفاظت و مرمت از سطح دیوارها به روش استاکو جدا شدهاند. ولی بسیاری از تزئینات نیز روی بنا باقیماندهاند. عمده بقایای آرایهلایهچینی و طلاچسبان در بخش مرکزی بنا قرار دارند. تزئینات شاخص طلاکاری به خصوص در ازارههای اشکوب بالا باقی مانده است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت، تحلیلی–توصیفی و از نظر رویکرد، کیفی و مبتنی بر مشاهدهی مستقیم آثار است. نتایج بررسیها نشان دهنده آن است که در آرایه لایهچینی و طلاچسبان عمارت چهلستون قزوین، هنرمندان صفوی از تنوع قابل توجهی از نقوش اسلیمی، ختایی و نقوش پرندگان در ترکیب با یکدیگر بهره بردهاند. ساختار این آرایهها بهطور هدفمند بر پایه مفاهیم بصری نظیر توازن متقارن، ریتم و تکرار متناوب استوار است. آرایه لایهچینی و طلاچسبان با ایجاد برجستگی و درخشش سطوح زرین، به نقوش عمق و جلوهای سهبعدی بخشیده و فضایی فاخر و خیالانگیز آفریده که نشاندهنده مهارت بالای مکتب هنری نقاشی قزوین در ترکیب فرم، رنگ و تکنیک است. این پژوهش با هدف شناخت نقشمایههای آرایه لایه چینی و طلاچسبان این عمارت بوده و به معرفی و بررسی آنها میپردازد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره)
دریافت: 1404/5/14 | پذیرش: 1404/12/9
دریافت: 1404/5/14 | پذیرش: 1404/12/9
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
Journal of Researches in Islamic Architecture is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
