@article{ 
author = {BalaliOskoyi, Azita and Farjad, Mahdi and Banan, Shahrzad and Jamali, Yahy},  
title = {Designing patterns of doorways of houses of Pahlavi period in Tehran}, 
abstract ={The Pahlavi era in Iran coincided with the emergence of various movements that influenced different aspects of people’s lives, providing fertile ground for the expression of architects’ creativity and talent. Along with these developments, the physical structure of cities underwent significant transformations. Among them, changes in the function of urban passages led to a shift in architectural character—from introversion to extroversion. Consequently, openings and windows acquired a more prominent role in shaping the urban façade and landscape. In contemporary Iranian architecture, however, this valuable heritage has been endangered in recent years due to rapid demolitions and renovations carried out without regard for the existing historical structures. The purpose of this article is to analyze the typology and identify the archetypal patterns underlying the formation of window forms. The research method is descriptive-analytical, and the approach is qualitative. This study aims to answer two main questions: 1. Into how many categories can the dominant formal patterns of openings in Tehran’s Pahlavi-period architecture be classified? 2. What are the origins of each of these dominant formal patterns? To achieve this, approximately 1,000 houses were analyzed. Patterns with formal similarities were identified and categorized into several groups: pure patterns, shape patterns, free spiral, ram’s horn spiral, single spiral, regular spiral, composite spiral patterns, composite patterns, floral and vegetal motifs, and forty-piece compositions. Based on these general classifications, a fundamental pattern was extracted for each category.},  
Keywords = {Architectural motifs doorways motifs, residential architecture, Pahlavi’s architecture},
volume = {14},
Number = {1}, 
pages = {0-0}, 
publisher = {Iran University of Science & Technology},
title_fa = {الگویابی نقوش بازشوهای خانه های دوره پهلوی در شهر تهران},
abstract_fa ={دوران پهلوی اول و دوم در ایران مصادف با ظهور جریان‌های مختلف در ابعاد گوناگون زندگی مردم بود. در جریان این تحولات، نظام کالبدی شهرها دستخوش تغییراتی فراوانی گردیدند. با تغییر کارکرد معابر ماهیت ساختمان‌ها نیز از درون‌گرایی به برون‌گرایی تغییر یافت و مطابق آن، بازشوها و پنجره ها در نظام سیما و منظر شهری، کارکرد متفاوت تری نسبت به گذشته یافتند. این تغییرات میراث گرانبهایی از نقوش بازشوها و پنجره ها در معماری معاصر ایران به جای گذاشت. در سال های اخیر و در پی سیر تخریب ها و نوسازی های عجولانه، این میراث با ارزش  به ورطه زوال کشانده شده است. این تحقیق به دنبال پاسخ به دو سوال جامع بود، سوال اول: الگوی غالب فرمی نقوش بازشوها در دوره پهلوی اول و دوم در شهر تهران در چند دسته قابل بررسی است؟ و سوال دوم: ریشه هریک از الگوهای غالب فرمی دردوره پهلوی اول و دوم در شهر تهران چیست؟ هدف این پژوهش حفظ و انتقال میراث تاریخ هنر و معماری معاصر ایران، برای پژوهشگران، نخبگان، سازمان ها و مراکز علمی و پژوهشی بود. روش این پژوهش توصیفی تحلیلی و رویکرد آن نیز کیفی تعیین گشت.  برای رسیدن به هدف مذکور، خانه های تهران با محوریت مناطق 11 و 12 شهر تهران مورد بررسی قرار گرفت و نقوشی که دارای اشتراکات فرمی بودند، شناسایی و در دسته های مختلف طبقه بندی شدند. این طبقه بندی ها عبارتند از: "الگوواره‌ های خالص"، "الگوواره های شکلی" ،"پیچ رها"، "پیچ شاخ قوچی"، "تک پیچ"، " پیج منظم"، "پیچ ترکیبی"، "نقوش ترکیبی"، "گل وگیاه" و "چهل تکه" که بر اساس دسته بندی های مذکور، الگوهای مادر مرتبط با هر دسته ترسیم گشته و الگوواره هایی که بیشترین فراوانی را در بین نقوش هر دسته داشتند به عنوان الگوی مادر استخراج گردید.  },
keywords_fa = {نقوش معماری, نقوش بازشو, معماری مسکونی, معماری پهلوی},

doi = {10.66224/jria.14.1.3},
url = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1824-en.html},  
eprint = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1824-en.pdf},  
journal = {Journal of Researches in Islamic Architecture},  
issn = {2382-980X}, 
eissn = {2382-980X}, 
year = {2026}  
}

@article{ 
author = {Barar, Morvarid and Ranjbaran, Davod and Razeghi, Alirez},  
title = {A Comparative Study of Shi\'a and Sunni Mosque Architecture Based on Jurisprudential Foundations (Quranic Verses and Hadiths) of Islamic Schools of Thought}, 
abstract ={Understanding the jurisprudential teachings of Islamic schools of thought is essential for appreciating Islamic art and architecture, as it reveals reveal broader dimensions of Islamic wisdom expressed through built forms. The mosque, as the most comprehensive architectural typology in Islamic culture, serves as a significant reflection of Islamic beliefs. To fully grasp mosque architecture, one must acknowledge the doctrinal principles of the two primary Islamic sects—Shi'ism and Sunnism. A comparative analysis of mosques associated with these sects not only highlights their architectural features but also illuminates the cultural and historical contexts across various regions of the Islamic world. This research investigates how the jurisprudential principles of Shi'a and Sunni Islam shape mosque architecture, identifying both similarities and differences. The study examines Quranic verses and Hadiths from each tradition to extract key jurisprudential foundations and analyzes five Sunni and five Shi'a mosques from the Qajar period located in the provinces of Kurdistan and Kermanshah. Through comparative analysis, the research identifies points of convergence and divergence. The findings reveal that the jurisprudential principles of both sects influence mosque architecture in both direct and indirect ways. Consequently, the physical components of the mosques are categorized into five distinct groups, evaluated according to their respective sectarian principles. The analyzed Shi'a mosques exhibit a stronger alignment with jurisprudential elements specific to Shi'a doctrine and demonstrate a more pronounced civilizational significance in their architectural expression.},  
Keywords = {Shi'a jurisprudential foundations, Sunni jurisprudential foundations, Qajar-era mosques, Kurdistan mosques, Kermanshah mosques.},
volume = {14},
Number = {1}, 
pages = {0-0}, 
publisher = {Iran University of Science & Technology},
title_fa = {مطالعه تطبیقی معماری مساجد شیعه و سنی از منظر مبانی فقه (آیات و روایات) مذاهب تشیع و تسنن (مورد مطالعاتی: مساجد شیعه و سنی دوره قاجار در کردستان و کرمانشاه)},
abstract_fa ={شناخت مذاهب اسلام و تعالیم فقهی آن‌ها در مسیر شناخت هنر و معماری اسلامی، امری ضروری است که زوایای بیشتری از مبانی حکمت عملی اسلام و نمود آن در معماری را آشکار می‌سازد. معماری مسجد به‌عنوان درخورترین بنای بازتاب‌دهنده عقاید اسلامی، با شناخت مبانی اعتقادی مذاهب بزرگ اسلام، یعنی تسنن و تشیع به طور کامل‌تری امکان‌پذیر خواهد بود. مطالعه تطبیقی میان مساجد مربوط به این مذاهب علاوه بر شناسایی ویژگی‌های معماری اسلامی بخش بزرگی از تاریخ و فرهنگ نقاط گوناگون تمدن اسلامی را نیز مشخص می‌سازد. هدف این پژوهش چگونگی تأثیر مبانی فقهی هر یک از مذاهب شیعه و سنی بر معماری مساجد آن‌ها و یافتن شباهت‌ها و تفاوت‌های این مساجد می‌باشد. به این منظور بامطالعه آیات و روایات اهل‌تشیع و تسنن، مهم‌ترین مبانی فقهی هریک از مذاهب به‌دست‌آمده و نمود آن‌ها در پنج مسجد سنی و پنج مسجد شیعی دوره قاجار در استان‌های کردستان و کرمانشاه بررسی شد. سپس با استفاده از روش تحلیل تطبیقی، موارد اشتراک و افتراق مشخص گردید. مبانی فقهی هریک از مذاهب شیعه و سنی به دو صورت کلی مستقیم و غیرمستقیم بر معماری مسجد تأثیر می‌گذارد. براین‌اساس می‌توان مؤلفه‌های کالبدی مساجد را در پنج گروه تقسیم‌بندی کرده و مطابقت آنها را با مبانی فقهی سنجید. مساجد شیعی موردمطالعه در این پژوهش تأثیرپذیری بیشتری از مبانی فقهی دال بر شیعه بودن را نشان می‌دهند و محوریت تمدنی بیشتری در آنها به چشم می‌خورد.},
keywords_fa = {مبانی فقه شیعی, مبانی فقه اهل‌سنت, مساجد دوره قاجار, مساجد کردستان, مساجد کرمانشاه.},

doi = {10.66224/jria.14.1.6},
url = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1834-en.html},  
eprint = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1834-en.pdf},  
journal = {Journal of Researches in Islamic Architecture},  
issn = {2382-980X}, 
eissn = {2382-980X}, 
year = {2026}  
}

@article{ 
author = {Salehi, Samira and DehghaniTafti, Mohsen and Memarian, Gholamhossei},  
title = {Typology of historical houses in Isfahan, from the Safavid era to the late Qajar period}, 
abstract ={In contemporary times, the neglect of past architectural methods and their identity has impacted the quality of modern housing. However, understanding and studying the structure of historical houses can serve as a bridge linking traditional architecture with today’s residential design. Iranian historical houses were always constructed in harmony with their geographical context and in response to diverse cultural and livelihood needs. Among these, the historical houses of Isfahan stood out as some of the most prominent examples, warranting deeper analysis. This study aimed to identify and analyze the construction patterns of houses in the city of Isfahan through a typological approach. The research focused on 33 Muslim-inhabited houses located in Isfahan's historical fabric, spanning from the Safavid era to the late Qajar period. The methodology was qualitative and based on typological classification. The findings revealed that the historical houses of Isfahan could be categorized into three primary types based on the main spatial element located on the central courtyard’s main façade: Shekam-Darideh (cross-shaped plan), Talardār (with a central hall), and Iwandār (with a portico). Each of these types reflected distinct physical structures and spatial-constructional systems associated with specific lifestyles. In the Shekam-Darideh type, a cruciform space was located along the courtyard’s central axis, influencing the courtyard's overall appearance. The Talardār type featured a rectangular hall with a flat roof, placed on the main axis of the courtyard. In the Iwandār type, a columned portico dominated the main façade, typically flanked by adjacent rooms such as traditional three-door or two-door rooms. The Iwandār type was structurally simpler, incorporating three spatial categories: open, semi-open, and closed. Each typology offered unique capabilities to meet residents' needs under various conditions.},  
Keywords = {Typology, Historical houses of Isfahan, Shekam-Darideh type, Iwandār type, Talardār type},
volume = {14},
Number = {1}, 
pages = {0-0}, 
publisher = {Iran University of Science & Technology},
title_fa = {گونه‌شناسی خانه‌های تاریخی شهر اصفهان، از دوران صفوی تا  اواخر قاجار},
abstract_fa ={در عصر حاضر بی­‌توجهی و فراموشی شیوه‌­های معماری گذشته و هویت آن­‌ها، کیفیت مسکن امروزی را تحت تاثیر قرار داده است؛ در صورتی که درک و شناخت ساختار خانه­‌های تاریخی می­‌تواند هم‌چون پلی برای ارتباط معماری گذشته و معماری مسکن مناسب امروزی، سودمند واقع شود. خانه­‌های تاریخی ایران همواره در هم‌سازی با بستر جغرافیایی و همچنین پاسخگویی به ابعاد متنوع نیازهای فرهنگی و معیشتی انسان بنا شده است. در این میان، خانه‌­های تاریخی شهر اصفهان از برجسته­‌ترین نمونه­‌ها بوده و مستلزم شناخت و تحلیل­‌های عمیق­تر است. نوشتار حاضر با هدف دستیابی به الگوهای ساخت خانه در شهر اصفهان به تحلیل گونه­‌شناسی این بناها می­‌پردازد. در این پژوهش، 33 خانۀ مسلمان­‌نشین واقع در بافت تاریخی شهر اصفهان از دوران صفوی تا اواخر قاجار مورد مطالعه قرار می­‌گیرد. رویکرد روش‌­شناسی، کیفی و از نوع گونه­شناسی است. در اینجا گونه به مثابه یک واقعیت چند بعدی، مرکب از اندام­‌های کالبدی و طرحواره­‌ها در نظر گرفته شده است. برای مطالعه اندام­‌های کالبدی مراجعه مستقیم به بناها، برداشت­‌های دو بعدی و ترسیم سه ­بعدی انجام شده و بررسی طرحواره­‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌­ای و تکمیل پرسشنامه‌­های باز کیفی در محل، صورت پذیرفته است. یافته­‌های پژوهش نشان می­‌دهد، خانه­‌های تاریخی شهر اصفهان بر اساس اندام فضایی اصلی واقع در جبهه اصلی حیاط مرکزی، به سه گونه شکم­‌دریده، تالاردار و ایوان­‌دار قابل دسته‌بندی است. این گونه­‌ها، هر یک به مثابه قالب­‌هایی هستند که با داشتن تفاوت­‌های عمده­ در اندام­‌های کالبدی و نظام فضایی‌ـ سازه‌­ای، شیوه خاصی از زندگی در درون­شان جاری است. در گونه شکم­‌دریده، اندام چلیپایی شکل در محور مرکزی حیاط با یک سازه­ای مشخص شامل چهار طاق کژاوه حول طاق کلمبو، واقع شده است. در گونه تالاردار، در محور میانی حیاط، فضایی مستطیل شکل قرار می­‌گیرد. در گونه ایوان­‌دار، در جبهه اصلی حیاط، ایوان ستون‌داری مستقر است. در مجموع هر یک از این قالب­ها، قابلیت­‌های متفاوتی پیش رو گذاشته و در موقعیت های مختلف پاسخگوی نیازهای ساکنین می‌­باشند.},
keywords_fa = {گونه‌شناسی, خانه‌های تاریخی اصفهان, گونه شکم‌دریده, گونه تالاردار, گونه ایوان‌دار},

doi = {10.66224/jria.14.1.5},
url = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1829-en.html},  
eprint = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1829-en.pdf},  
journal = {Journal of Researches in Islamic Architecture},  
issn = {2382-980X}, 
eissn = {2382-980X}, 
year = {2026}  
}

@article{ 
author = {AltahaBonab, Samira and NejadEbrahimi, Ah},  
title = {Theoretical and practical geometry analysis of cornering and connection points in Chapirah}, 
abstract ={Karbandi is a type of covering that consists of a combination of arched lintels (narrow arches). And it can be applied to roof coverings in various ways. One of the methods that Iranian architects have used to build Chapireh is the use of karbandi. Which is used in various parts of corner making, including cornering or Shekanj. And the various contexts in which the dome has been implemented have enabled Karbandi to create architectural beauty in addition to structural behavior. And in designing the layout on its grounds; determining the connection points and theoretical and practical geometry is considered a vital step. Because each karbandi has a certain theoretical and practical geometry. In the present study, the connection points and theoretical and practical geometry in two fields of square and rectangular karbandi implemented in corner construction will be examined. This research is a qualitative research type, which is done using a descriptive-analytical method and the necessary information was obtained through library studies and sample analysis. Therefore, in order to achieve the results of this research, the use of corner construction in various buildings was first examined. The plan and three-dimensional view of each of the structures were examined and analyzed in terms of practical and theoretical geometry. The results of the research show that a) corner construction can be divided into two categories: shape and field. In terms of shape, it can be applied to two categories: square and rectangle, and in terms of field, it can be applied to two categories: 2) The theoretical and practical geometry of cornering in the field of squares and rectangles is not the same. For a two-dimensional drawing, the number obtained from counting the butterflies must be added to the number 4, but for three-dimensional modeling, there is no need to add the number 4. 3) The theoretical and practical geometry of the connection points are not the same. To implement and model a karbandi, the connection points (d) obtained from counting the rows must be subtracted from the number 1 because when we do not subtract the number 1 and start implementing and drawing, an additional butterfly row is created in the karbandi, which is not correct.},  
Keywords = {Karbandi in the Shikanj, Chapireh-making, Cornering, Theoretical and Practical Geometry},
volume = {14},
Number = {1}, 
pages = {0-0}, 
publisher = {Iran University of Science & Technology},
title_fa = {تحلیل هندسه نظری و عملی کاربندی با تاکید بر گوشه‌سازی و نقاط اتصال در چپیره},
abstract_fa ={کاربندی نوعی پوشش است که از ترکیب لنگه تاق‌هایی(باریکه تاقها) تشکیل می‌شود و برای پوشش زمینه به روش‌های مختلفی قابل اجرا است. از کاربندی در نقش چپیره‌سازی در محل انتقال گنبد از زمینه مربع به پرهون(دایره) استفاده شده است. چپیره‌سازی به دو دسته گوشه‌سازی و شکنج قابل تقسیم است که در زمینه‌های مختلفی اجرا شده‌اند؛ کاربندی توانسته است علاوه بر رفتار سازه‌ای، زیبایی معماری را نیز ایجاد کند. در هنگام ترسیم کاربندی بر روی زمینه‌ی مشخص؛ تعیین نقاط اتصال و هندسه نظری در ترسیم و هندسه عملی در زمان ساخت مرحله‌ مهمی محسوب می‌شود. هنگام ترسیم و اجرای کاربندی باید به آن توجه کرد زیرا در مرحله گوشه‌سازی گنبد بر روی زمینه دایره هندسه نظری و عملی متفاوت ز هم هستند. در پژوهش حاضر به بررسی نقاط اتصال و هندسه نظری و عملی در دو زمینه مربع و مستطیل، کاربندی اجرا شده در گوشه‌سازی پرداخته می‌شود. این پژوهش از نوع پژوهش های نظری است که با روش توصیفی-تحلیلی و استفاده از تحلیل‌های کمی و کیفی کار شده است. و اطلاعات لازم از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایش‌های میدانی و تحلیل نمونه‌های در دسترس انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد: اول: گوشه‌سازی از لحاظ شکلی فیل‌گوش یا سکنج و از لحاظ زمینه به دو دسته مربع و مستطیل قابل اجرا است. دوم: برای ترسیم دو بعدی گوشه‌سازی در زمینه مربع و مستطیل باید عدد بدست آمده از شمارش شاپرک‌ها را به اضافه عدد 4 کرد ولی برای مدلسازی سه بعدی در زمینه مربع نیازی به اضافه کردن عدد 4 نیست ولی در زمینه مستطیل باید به اضافه عدد 2 کرد. عدد‌های مذکور کست و افزود می‌باشد. سوم: برای اجرا و مدلسازی یک کاربندی باید نقاط اتصال بدست آمده از شمارش ردیف‌ها را منهای عدد 1 کرد زیرا زمانی که منهای عدد 1 نکرده و شروع به اجرا و ترسیم گردد یک ردیف شاپرک اضافه در کاربندی به وجود می‌آید و این نشان می دهد: هندسه نظری و هندسه عملی نقاط اتصال کاربندی یکسان نیست.},
keywords_fa = {چپیره‌سازی, گوشه‌سازی, کاربندی در چپیره‌سازی, هندسه ‌نظری و عملی کاربندی},

doi = {10.66224/jria.14.1.1},
url = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1794-en.html},  
eprint = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1794-en.pdf},  
journal = {Journal of Researches in Islamic Architecture},  
issn = {2382-980X}, 
eissn = {2382-980X}, 
year = {2026}  
}

@article{ 
author = {hayati, zeinab and aghaei, soulmaz},  
title = {Explaining the Levels and Characteristics of Inner Space in the Rock shrine Ghadamgah of Azarshahr}, 
abstract ={The concept of "inner space" (Daroon) as a fundamental quality in architecture of worship place plays a decisive role in shaping the experience of presence. However, today, this quality is often weakened due to the dominance of formal and functional aspects, necessitating a systematic and analytical redefinition. This research aimed to formulate an analytical framework for the concept of "inner space," examine its manifestation in the rock shrine Ghadamgah in Azarshahr, and conduct an analytical comparison with contemporary architecture of similar typologies. Employing a qualitative-interpretive method and a case study strategy at the mentioned site, the study sought to answer two primary questions: first, what are the orders, levels, and characteristics of the concept of inner space in architecture from the perspective of theorists; and second, how is the inner space defined in the architecture of the rock shrine Ghadamgah of Azarshahr. Data were collected through systematic field observations, physical documentation, and library studies, and were analyzed using an interpretive synthesis approach, with validity ensured through a triangulation strategy. The findings reveal that "inner space" is a relational and generative phenomenon formed through the interaction between the human and the space in a three-level hierarchical process: (1) At the structural level, strategies such as enclosure, emphasis on mass, and symbolic lighting create a meaningful physical context. (2) This context enables patterns at the functional level, including movement guidance and focus on a center. (3) The user's interaction with these two layers leads to rich experiences at the semantic level, such as a sense of immersion and spiritual connection. The main achievement of the research is presenting a three-level analytical model of inner space. Applying this model as a critique criterion shows that the weakening of inner space quality in many contemporary of worship place typologies is primarily the result of an unbalanced attention and the excessive dominance of the structural level (visual grandeur and scale) at the cost of neglecting the actional and perceptual levels (privacy, stillness, and sense of belonging). From a practical perspective, this framework provides a design guide that emphasizes the necessity of creating a systemic balance between form, function, and experience.},  
Keywords = {Inner Space, Architecture of worship place, Qualitative Analysis, Ghadamgah of Azarshahr.},
volume = {14},
Number = {1}, 
pages = {0-0}, 
publisher = {Iran University of Science & Technology},
title_fa = {تبیین سطوح و شاخصه‌های فضای درون در نیایشگاه صخره‌ای قدمگاه آذرشهر},
abstract_fa ={مفهوم «درون» به‌عنوان کیفیتی بنیادین در معماری نیایشگاهی، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی تجربۀ حضور دارد. با این حال امروزه، این کیفیت اغلب به‌دلیل غلبۀ جنبه‌های صوری و عملکردی، تضعیف شده است و نیازمند بازتعریفی نظام‌مند و تحلیلی است. این پژوهش با هدف تدوین چارچوبی تحلیلی برای مفهوم فضای «درون»، چگونگی نمود آن در نیایشگاه صخره‌ای قدمگاه آذرشهر و همچنین مقایسه‌ای تحلیلی با معماری امروزی در گونه‌های مشابه، با به‌کارگیری روش تفسیری-کیفی و استراتژی مطالعه موردی در فضای مذکور انجام شد. بر این اساس، پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که نخست، مفهوم درون در حوزه معماری از منظر نظریه‌پردازان دارای چه مراتب، سطوح و شاخصه‌هایی است؛ و دوم، فضای درون در معماری نیایشگاه صخره‌ای قدمگاه آذرشهر چگونه تعریف می‌شود. داده‌ها از طریق مشاهدات میدانی نظام‌مند، مستندنگاری فیزیکی، مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری و با رویکرد تلفیق تفسیری و با اعتبارسنجی راهبرد مثلث‌سازی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که فضای «درون» پدیده‌ای رابطه‌ای و ایجادی است که در فرآیند تعامل میان انسان و فضا در یک فرآیند سلسله‌مراتبی سه‌سطحی شکل می‌گیرد: (۱) در سطح ساختاری، راهبردهایی چون محصورسازی، تأکید بر جرم و نورپردازی نمادین، یک زمینه فیزیکی معنادار ایجاد می‌کنند؛ (۲) این زمینه، الگوهای سطح کارکردی، شامل هدایت حرکتی و تمرکز بر مرکز، را ممکن می‌سازد؛ (۳) تعامل کاربر با این دو لایه، به تجربیات غنی سطح معنایی، مانند حس غوطه‌وری و اتصال معنوی، منجر می‌شود. دستاورد اصلی پژوهش، ارائه مدل سه‌سطحی تحلیلی فضای درون است. کاربست این مدل به‌عنوان معیاری برای نقد، نشان می‌دهد که تضعیف کیفیت فضای درون در بسیاری از فضاهای امروزی در گونه‌های نیایشگاهی، عمدتاً نتیجه توجه نامتوازن و غالب شدن افراطیِ سطح ساختاری (شکوه بصری و مقیاس) بر هزینه غفلت از سطوح کنشی و ادراکی (خلوت، سکون و تعلق‌پذیری) است. از منظر عملی، این چارچوب راهنمایی برای طراحی فراهم می‌آورد که بر لزوم ایجاد توازن سیستمی میان فرم، عملکرد و تجربه تأکید دارد.},
keywords_fa = {فضای درون, معماری نیایشگاهی, تحلیل کیفی, قدمگاه آذرشهر.},

doi = {10.66224/jria.14.1.7},
url = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1855-en.html},  
eprint = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1855-en.pdf},  
journal = {Journal of Researches in Islamic Architecture},  
issn = {2382-980X}, 
eissn = {2382-980X}, 
year = {2026}  
}

@article{ 
author = {Rezaei, Elham},  
title = {Analysis of the Effect of Muqarnas Geometric Framework on the Type of Shamseh in Asghar Sha’rbaf’s Muqarnas Designs
Case Study: Designs with Plans of More Than Four Sides in the Book Selected Works}, 
abstract ={Drawing muqarnas within circular and elliptical geometric frameworks does not impose any limitation on the choice of rosette (shamseh) due to the absence of corners in the plan. In such cases, designers can freely select the rosette without concern for alignment with the angles of the geometric framework. However, when the geometric framework contains multiple corners, selecting an appropriate rosette becomes a significant design challenge, as it must respond to the framework and coordinate its radial angles with those of the geometric framework. This coordination may involve the intersection of the rosette’s radial extensions with the corners of the framework, or alternatively, the geometric framework may play a passive role in guiding the choice of the muqarnas rosette. Considering the extensive experience of Asghar Sha’rbaf, a recognized master in muqarnas design, and analyzing his documented works in the book Selected Works, the present study investigates this issue across a collection of his designs. The research specifically addresses the following questions: How do the corner angles of the geometric framework influence the selection and construction of the rosette? In Sha’rbaf’s polygonal-geometric-framework designs, are rosettes drawn with equal radial angles, or do they display deliberate variations to achieve geometric harmony? The main objective is to evaluate how geometric frameworks with plans exceeding four sides affect the form and alignment of rosettes in Sha’rbaf’s muqarnas designs. By examining the relationship between the rosette and the underlying geometric framework, this study not only enhances the understanding of muqarnas plan geometries but also provides practical guidance for selecting and accurately drawing rosettes in complex designs. Data were collected through extensive library research, scanning and documenting muqarnas designs, and analyzing the results using planar geometry and angular relationships. The findings reveal that in Sha’rbaf’s designs with geometric frameworks of more than four sides, rosettes are generally aligned with the geometric framework, meaning their radial angles extend through the corners. In cases where direct alignment is absent, the corners are instead coordinated with the axes of some horizontal elements. Slight variations in radial angles indicate that rosettes are not always perfectly regular, allowing them to adapt and maintain overall geometric harmony with the geometric framework.},  
Keywords = {Polygonal-background Designs of Muqarnas, Muqarnas shamseh (rossete) Type, Asghar Sha’rbaf, Shamseh-Framework Relationship},
volume = {14},
Number = {1}, 
pages = {0-0}, 
publisher = {Iran University of Science & Technology},
title_fa = {تحلیل اثر زمینه مقرنس بر نوع شمسه در طرح مقرنس‌های اصغر شعرباف
نمونه‌ مطالعاتی: طرح‌های با پلان بیش از 4ضلع در کتاب گزیده‌ی آثار},
abstract_fa ={ترسیم مقرنس در زمینه‌های دایره و بیضی، به دلیل آن‌که گوشه‌ای در پلان وجود ندارد، انتخاب شمسه را با محدودیتی (به جهت زمینه) مواجه نمی‌کند. اما اگر زمینه دارای گوشه‌های متعدد باشد، گزینش شمسه بر اساس زمینه و هماهنگی زوایای منبعث از آن با زوایای زمینه (تقاطع امتداد زوایای شمسه با گوشه‌های زمینه) یا نقش غیرفعال زمینه در انتخاب شمسه مقرنس، مسئله‌ای در طراحی خواهد بود. با توجه به سبقه‌ی اصغر شعرباف (استادکاری شناخته شده) در طراحی مقرنس و طرح‌های مکتوب شده‌ی ایشان در کتاب گزیده آثار، پژوهش پیش رو، مسئله‌ی مطرح شده را در مجموعه‌ای از طرح‌های ایشان مورد بررسی قرار می‌دهد. این پژوهش درصدد پاسخ به این پرسش است که چگونه زوایای گوشه‌های زمینه بر انتخاب شمسه  تأثیر می‌گذارد؟ آیا ترسیم شمسه در طرح‌های با زمینه‌ی چندضلعی شعرباف، با زوایای شعاعی مساوی انجام می‌شود؟  هدف اصلی پژوهش پیش رو آن است که تاثیر زمینه در مقرنس‌های با پلان بیش از 4 ضلع را بر چگونگی شمسه در طرح‌های مقرنس اصغر شعرباف مورد ارزیابی قرار دهد. واکاوی ارتباط شمسه و زمینه‌ی مقرنس علاوه بر شناخت بیشتر پلان مقرنس‌ها، راهکارهایی را برای انتخاب نوع شمسه و ترسیم آن ارائه می‌کند. داده‌اندوزی از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسکن طرح‌های مقرنس و تجزیه و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از روابط هندسه‌ی مسطحه انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در زمینه‌های منتظم، نوع شمسه با ضریبی از تعداد اضلاع زمینه به دست می‌آید اما در زمینه‌های نامنتظم انتخاب شمسه بر اساس ضریبی از تعداد اضلاع، الزاما به شمسه‌های هماهنگ با زمینه منجر نمی‌شود. غالبا شمسه در طرح‌های مقرنسِ شعرباف در زمینه‌های بیش از 4ضلع، با زمینه هماهنگ است، یعنی امتداد زاوایای شعاعی آن از گوشه‌های زمینه می‌گذرد، در غیر این صورت، گوشه‌های زمینه با محور برخی آلت‌های تخت طرح هماهنگ می‌گردد. به علاوه می‌توان شمسه را به دلیل هماهنگی با زمینه، با تفاوت اندک در اندازه‌ی زوایا، منتظم درنظر نگرفت. یافته‌های پژوهش می‌تواند راهکاری برای گزینش و ترسیم شمسه‌ی مقرنس در زمینه‌های دارای گوشه‌ی متعدد ارائه کند.},
keywords_fa = {زمینه‌های چندضلعی مقرنس, نوع شمسه‌ی مقرنس, اصغر شعرباف, ارتباط شمسه و زمینه},

doi = {10.66224/jria.14.1.4},
url = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1826-en.html},  
eprint = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1826-en.pdf},  
journal = {Journal of Researches in Islamic Architecture},  
issn = {2382-980X}, 
eissn = {2382-980X}, 
year = {2026}  
}

@article{ 
author = {Aslani, Marzieh and Khanmohammadi, MohammadAli and Hamzenejad, Mahdi and Talkhabi, Mahmoud and Mozafar, Farhang},  
title = {A Multilevel Evaluation Model for Active Physical Learning Environments: A Comparative Study of the Phillips, Reeve, and McCloskey Models}, 
abstract ={The physical learning environment plays a critical role in shaping the quality of students’ learning experiences, particularly through its interaction with motivational and cognitive processes. Despite their foundational significance in explaining various dimensions of learning, the two prominent theoretical models—Reeve’s Student Engagement model and McCloskey’s Executive Functions model—have rarely been explicitly utilized in the design and analysis of physical learning environments. Furthermore, a comparative exploration of their complementary and integrative analytical potentials, particularly in the context of the physical environment, represents a notable research gap. Addressing this gap holds promise for enhancing both the theoretical foundation and practical strategies in the design of learning spaces. Therefore, this article aims to examine the potential of Reeve’s motivational model and McCloskey’s executive function model for analyzing the physical learning environment. By focusing on learners’ internal processes—namely, types of engagement in the former and executive functions in the latter—these two models offer a framework in which the physical environment is not seen as a neutral backdrop, but rather as an active factor in shaping learning experiences. The central research questions are: What dimensions and indicators does each model propose for analyzing the physical environment in relation to student learning? What are the contributions of a comparative analysis of these two models to understanding and analyzing the physical learning environment? Accordingly, this study employs a comparative analysis with a qualitative approach, using documentary and library research as the data collection method. To this end, the two selected theoretical models—Reeve’s model, which focuses on motivation and types of student engagement, and McCloskey’s model, which emphasizes cognitive executive functions—were first examined in terms of their foundational concepts, internal structure, and applications in learning environments. Subsequently, through conceptual content analysis and deductive inference, the potential of each model to analyze various dimensions of the physical learning environment—including spatial organization, functional uses, physical elements, and formal properties—was investigated and compared. The aim of this comparison was to identify the distinguishing and overlapping features of the two models in analyzing the physical learning environment and to clarify their roles in explaining the characteristics of effective physical environments for learning. Reeve’s model, grounded in Self-Determination Theory, emphasizes the teacher’s role in supporting students’ autonomy and fostering behavioral, emotional, cognitive, and agentic engagement. In contrast, McCloskey’s model focuses on brain-mind executive functions structured into clusters and performance arenas, offering a neuropsychological perspective on the learner’s interaction with the environment. A comparative study of Reeve’s psychological model and McCloskey’s neuropsychological model reveals that each framework, grounded in distinct theoretical foundations, addresses complementary aspects of the relationship between physical environment and learning. The dimensions and indicators of the two models can be analyzed from two perspectives. At the conceptual dimention, Reeve’s model focuses on intrinsic motivation driven by psychological needs (autonomy, competence, relatedness) and the multiple dimensions of engagement (cognitive, emotional, behavioral, and agentic). In contrast, McCloskey’s model emphasizes the neurocognitive processes underlying learning by proposing clusters of executive functions (Attending, Engaging, Monitoring and Adjusting, Performing Efficiently, Managing Memory, Inquiring Reflectively, and Problem Solving), along with four contextual arenas in which these functions operate (intrapersonal, interpersonal, environmental, and symbolic systems). At the methodological dimention, Reeve’s model is applicable in studies of the physical environment that focus on measuring motivation and observing types of engagement. Meanwhile, McCloskey’s framework is suitable for evaluating the physical environment from precise cognitive perspectives, analyzing mental functions, and designing interventions based on cognitive neuroscience. These methodological differences are reflected in the types of assessment tools, levels of analysis, and nature of data employed. At the practical dimention, Reeve’s model, with its focus on intrinsic motivation, psychological needs, and multifaceted engagement, provides a rich conceptual framework for analyzing the physical environment from a motivational-social perspective. McCloskey’s  model, on the other hand, offers an analytical basis for assessing the physical environment in terms of its support or hindrance of neurocognitive functioning based on executive operations. Ultimately, both models enable the analysis of physical learning environments in terms of their alignment with motivational and executive mental needs and support for self-regulatory processes. Accordingly, Reeve’s model is particularly useful in analyzing and designing learning spaces that emphasize motivation, choice, interaction, and learner-centeredness. It is especially applicable to the design of motivational spaces that promote positive emotions and active engagement, offering flexibility, personalization, and suitability for small, medium, and large group activities. Conversely, McCloskey’s model Is effective in analyzing environments that require minimized distractions, enhanced concentration, spatial order, and quick feedback. It emphasizes efficient spatial organization, visual clarity, and the design of personal and group spaces aligned with cognitive goals such as inquiry and problem-solving. In conclusion, these two models are not in conflict but are analytically complementary. Their integration offers a synergistic perspective on the motivational and cognitive dimensions of the physical learning environment. Combining insights from both models allows for a deeper, multilayered, and more integrated analysis of the relationship between physical space and learning. Such an approach offers educational space designers, educational psychologists, and learning researchers a comprehensive framework for designing environments that support both learner motivation and cognitive functioning.  },  
Keywords = {Comparative analysis, Active Learning Environment, Executive Functions, Student Engagement, Evaluating Physical Learning Environment.},
volume = {14},
Number = {1}, 
pages = {0-0}, 
publisher = {Iran University of Science & Technology},
title_fa = {مدل ارزیابی چندسطحی برای محیط‌های فیزیکی یادگیری فعال: مطالعۀ تطبیقی سه مدل فیلیپس، ریو و مک‌کلوسکی},
abstract_fa ={محیط فیزیکی یادگیری نقش مهمی در شکل‌دهی به تجربه‌های یادگیری دانش‌آموزان، به‌ویژه از طریق تعامل آنها با فرآیندهای انگیزشی و شناختی دارد. در این زمینه، مدل­های نظری مطرحی چون «LEPO، فیلیپس»، «درگیری دانش­آموز، ریو» و «کارکردهای اجرایی، مک­کلوسکی» در حوزۀ یادگیری، با وجود اهمیت بنیادین­شان در تبیین جایگاه محیط فیزیکی در یادگیری، تاکنون کمتر در طراحی و تحلیل محیط‌های فیزیکی مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌اند. لذا ارائۀ مدلی در زمینۀ محیط­های یادگیری فعال با رویکرد ساختن­گرا، برای ارزیابی و شناخت ظرفیت‌های مکمل و تلفیقی محیط فیزیکی، خلأیی پژوهشی محسوب می‌شود که پرداختن به آن می‌تواند به غنای طراحی فضاهای یادگیری بیانجامد. لذا این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی جایگاه مدل­های نامبرده، در تحلیل و ارزیابی محیط فیزیکی یادگیری فعال به انجام رسیده است. پرسش­های پژوهش عبارتند از: هریک از مدل­های نامبرده چه ابعاد و شاخص­هایی را برای تحلیل رابطۀ محیط فیزیکی و یادگیری دانش‌آموز ارائه می­کنند؟ مقایسۀ تطبیقی سه مدل چه دستاوردی برای ارزیابی محیط فیزیکی در محیط­های یادگیری فعال دارد؟ به این منظور، این پژوهش با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش سنتز نظری به تحلیل تطبیقی سه مدل و بررسی جایگاه ­آنها در ارزیابی محیط فیزیکی یادگیری پرداخته است. گردآوری اطلاعات با روش مطالعات اسنادی و کتابخانه­ای صورت گرفته و داده‌ها از طریق بررسی منابع علمی، تحلیل محتوای مفاهیم کلیدی و همچنین استخراج کاربردهای آن‌ها در ارزیابی محیط فیزیکی گردآوری و تطبیق داده شده‌است تا در نهایت قابلیت‌های سه مدل در ارزیابی محیط فیزیکی از دو بعد مفهومی و روش­شناختی بیان شود و مدل ارزیابی محیط فیزیکی فعال در سه سطح ارائه شود. مدل­ ارزیابی نهایی، به ارائۀ قابلیت­های محیط فیزیکی در سه سطح تسهیلگری، حمایتگری و تنظیم­گری منجر می­شود که به معماران و طراحان محیط‌های یادگیری فعال این امکان را می‌دهد تا فضاهایی متناسب با نیازهای یادگیرنده در این سه سطح طراحی کنند؛ فضاهایی که نه‌تنها یادگیری را تسهیل می‌کند، بلکه حمایتگری انگیزشی برای انواع درگیری، و تقویت­کنندۀ مهارت­های خودتنظیمی در دانش­آموزان هستند.},
keywords_fa = {تحلیل تطبیقی, محیط یادگیری فعال, کارکردهای اجرایی, درگیری دانش‌آموز, ارزیابی محیط فیزیکی یادگیری.},

doi = {10.66224/jria.14.1.2},
url = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1814-en.html},  
eprint = {http://jria.iust.ac.ir/article-1-1814-en.pdf},  
journal = {Journal of Researches in Islamic Architecture},  
issn = {2382-980X}, 
eissn = {2382-980X}, 
year = {2026}  
}