Journal of Researches in Islamic Architecture

fa بررسی تأثیر میزان زمینه‌گرایی بناهای میان‌افزا بر تداوم حیات بافت تاریخی بازار سنتی ایرانی - (نمونه موردی: حریم درجه دو بافت تاریخی بازار سنتی اردبیل) The effect of Contextualism of Infill Structures on the Survival of Historical Context of Iranian Traditional Bazaar (Case Study: Second Grade Zone of the Historical Context of the Traditional Bazaar of Ardebil) مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research بازار سنتی ایرانی، به عنوان نمونهای اعلی از هنر و معماری اسلامی ایرانی، میراث غنی فرهنگی به شمار میآید. این پدیده‌ی معماری درشت‌دانه، خود متکامل و متجانس با زمینه‌ی شهری پیرامون، مانند سایر بافتهای شهری، از عواقب تحولات ناشی از زندگی مدرن در حوزه‌ی‌ داخلی و پیرامونی خود مصون نبوده است. از طرفی تغییر و تحول و ایجاد ساختارهای جدید، جهت تداوم حیات و زندگی بافتهای تاریخی، ضروری است. مفهوم زمینهگرایی و هدف آن در بافت تاریخی، بر اساس مفاهیم کیفی ایجاد کل زنده، منسجم و پویا، مبنی بر لزوم شناخت و تأکید بر استخراج زبان الگوی بافت، جهت انسجام ساختاری و عملکردی در توسعههای پیرامونی است. این پژوهش، در راستای واکاوی ناهماهنگی بناهای میان‌افزا در بافت تاریخی شهر ایرانی-اسلامی و نقد زمینهگرایی موجود، ابتدا با روشی توصیفی- تحلیلی، زبان الگوی بازار سنتی اردبیل را به عنوان نمونه موردی بررسی می‌نماید. سپس جهت پاسخ به چگونگی تأثیر میزان انسجام میان‌افزاها به عنوان سنجه‌ی زمینه‌گرایی بر تداوم زبان الگو به عنوان مشخصه تداوم حیات بافت، تحقیق پیمایشی (میدانی)، مشاهده و همچنین از پرسشنامه به عنوان ابزار جمع‌آوری اطلاعات و از نرم‌افزارSPSS  به عنوان ابزار تحلیل و ارزیابی داده‌ها استفاده می‌شود. یافته‌ها در بخش اول نشان می‌دهد؛ مراکز نیرومند کالبدی-عملکردی واجد مقیاسبندی که الگوی حیات ساختار های مختلف را به‌وجود می‌آورند. در نمونه‌ی بازار سنتی اردبیل در انطباق با سه مقیاس کلان، میانه و خرد، حاکی از حد اعلای کیفیت حیات است و انسجام معنایی ناشی از جهانبینی وحدتگرا و پویای اسلامی را در ساختار بازار سنتی متجلی میسازد. یافته‌ها در بخش دوم حاکی از عدم انسجام کلی میان‌افزاهای معاصر در حریم درجه دو بازار سنتی اردبیل است. همچنین نشان می‌دهد متغیرهای انسجام ساختاری، انسجام بصری و انسجام فضایی بر متغیر وابسته حیات کالبدی بازار سنتی، متغیر انسجام فعالیتی و متغیر انسجام ادراکی بنای جدید به عنوان متغیر پیش‌بین بر حیات عملکردی بازار سنتی تأثیر مستقیم و معنی‌داری داشته و تغییرات آن را پیش‌بینی می‌کنند. لذا پرداختن به مفاهیمی چون مقیاس‌بندی فراگیر و توزیع مقیاس‌ها، فراتر از الزام صرف به استفاده از اجر و ارتفاع محدود بنا و قاب پنجره‌ی چوبی نمایان در حریم بازار سنتی ضروری است تا بتوان مفاهیمی عمیق از زبان الگوی بافت را تداوم بخشید و توصیه‌های جدید برای ایجاد هویت طراحی در بافت‌های تاریخی، جهت تأکید بر «الگوگرایی» به جای «فرم‌گرایی» برای طراحان داشت. The traditional Iranian bazaar is considered as a great example of Iranian art and architecture with a rich cultural heritage. This phenomenon of outstanding architecture, self-sustaining and coherent with the surrounding urban landscape, like other urban texture, has not been immune from the consequences of the transformation of modern life in its internal and peripheral arena. On the other hand, the transformation and creation of new structures for the survival of life of historical textures is essential. The concept of contextualism and its purpose in the historical context, based on the qualitative concepts of the creation of a living, coherent and dynamic, is based on the need to recognize and emphasize the extraction of the texture pattern language for structural and functional cohesion in peripheral development. The aim of this study was to investigate the effect of the degree of coherence of new structures on the continuation of the traditional texture life of the traditional bazaar in order to analyze the heterogeneity of infill buildings in the historical context of the Iranian-Islamic city and criticize the existing context, first, with a descriptive-analytical method, on traditional Ardabil bazaar as a case study. Then, in order to answer the question of the extent of the infill coherence effect as a context-oriented parameter on the continuity of the pattern language as a characteristic of context survival, field survey, as well as the questionnaire as a tool for collecting information and SPSS software as an analysis tool, and data evaluation were used. By developing the hypothesis that there is a significant relationship between the amount of context-oriented contemporary infills and the survival of the traditional bazaar context, the research begins qualitatively and to test, the continuation of the traditional bazaar is dependent variable and the degree of contextualism between the infills is the independent variable. First, qualitative studies are conducted based on deductive reasoning and field studies, and then the results are quantified by presenting a questionnaire and examining the views of the resident business people who have at least two generations of bazaar presence, as well as those of contemporary merchants and experts. The findings in the first section show that the powerful functional-physical centersare of scale that create the pattern of the life of different structures. In the case of the traditional Ardebil bazaar,it is in accordance with the three macro, middle and macro scales, indicate the highest quality of life and it brings forth the semantic coherence of the unified and dynamic Islamic worldview in the structure of the traditional bazaar. The findings in the second part indicate a general lack of coherence between contemporary infills in the 2 nd grade zone of the traditional Ardebil bazaar. Also,it shows that   structural integrity, visual coherence and spatial integrity variables have a direct and significant effect on the dependent variable of the physical life of the traditional bazaar ,and  the activity coherence variable and the cognitive integration of the new building as a predictor variable on the functional life of the traditional bazaart. Therefore, dealing with concepts such as scaling and scale distribution, necessity to go beyond the strictly limited use of the brick and the limited height of the building and the window frame in the traditional bazaar becomes vital to consider, so that deep concepts of the language of the texture pattern can be continued and the new recommendations for design identity in the historical context can be created for designers to emphasize "modeling" rather than "formalism". زمینه‌گرایی, بناهای میان‌افزا, بافت بازار سنتی, زبان الگو, تداوم حیات. Contextualism, Infill Buildings, Traditional Bazaar Context, Pattern Language, Continuity of Life. 69 86 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-182-85&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Elham Alavizadeh سیده الهام علوی‌زاده 180031947532846003901 180031947532846003901 Yes واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی Seyed Gholamreza Islami سید غلامرضا اسلامی 180031947532846003902 180031947532846003902 No پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران Farah Habib فرح حبیب 180031947532846003903 180031947532846003903 No واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی