Journal of Researches in Islamic Architecture

fa ارائه مدل کاربردی از فرآیند طراحی معماری مبتنی بر هستی‌شناسی اسلامی Suggesting a New Applied Model for Architectural Design Process Based on Islamic Ontology مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research دانشِ فرآیند طراحی محیط، به توصیف و تبیینِ مبانی طراحیِ خود آگاهانه محیطِ انسان-‌ساخت می پردازد و همواره زیربنایی از نظریه محتواییِ مطلوب دارد. از این رو مبانی نظریِ پشتوانهایِ قوی و قابل تعمیم در طراحی که با آن بتوان به شناختِ محدودههای لازم در فرآیند خلق اثر رسید؛ نقشی محوری پیدا میکند. هدف از انجام این پژوهش، ارائه مدلی کاربردی و تجربهپذیر از فرآیند طراحی با در نظر گرفتنِ مبانی نظری هستیشناسی در فلسفه اسلامی است. روش تحقیق نوشتار حاضر تطبیقی و استدلالی است. در این راستا یکسری نظم های مشابه و هم‌ارز در مبانی هستی شناسی اسلامی (مراتب ادراک و اقسام جوهر) و پدیدارشناسی در تناسب با فرآیند خلق و پدیدارسازیِ محصول هنری، در جهت برپایی یک مدل کاربردی در فرآیند طراحی معماری مقایسه و تبیین می گردد. رهیافت پژوهش حاضر، مدل پنج مرتبه ایِ «تعریف، تبیین، تصویر، تدوین و تالیف» در فرآیند طراحی معماری در تناظر با اقسام و مراتب جوهر و ادراک انسان است. در گام تعریف، متناسب با موضوع طراحی، اصول و آرمان های طراح معمار با توجه به زیست‌-جهان های گوناگون، در ذهن تعین یافته و قابل برای دریافت صورت می گردد. در این گام، طراح با آزادی ذهنی و به روش های مختلف، به بیان مفاهیم بکر و ایده آل هایش از معماری فرضی ذهن خود می پردازد. گام دوم، تبیین حالت نسبی دارد و در زمانه و زمینه تفسیر و متناسب سازی می گردد. گام تبیین علاوه بر مشخص کردن هیولا و جنس پروژه، به تحلیل ها و ایجاد دیاگرام های مختلف روابط فضایی، عملکردی، برنامه ریزی فیزیکی و... می انجامد. در گام سوم، تصویرسازی و نقش خلاقیت چشمگیر بوده و صورت یا فرمِ طرح ایجاد می شود. گام تدوین در فرآیند طراحی، به معنای نظم و ترتیب دادن اجزا و ارزیابی پس از ایجاد فرم می‌باشد. در این مرحله فرم در ارتباط با خلقِ فضا نظم و ترتیب می یابد و تمرکز از توده معماری برداشته شده و رابطه توده و فضا منتقل می شود. در گام تألیف، اثر معماری روح می یابد و واجد حیات می گردد و به عنوان پدیده‌ای زنده با هویتی مشخص در پیوستگی و الفت با سایر پدیدارها در نظام هستی قرار می گیرد. استفاده از این مدل پیشنهادی در فرآیند طراحی، به دلیل ماهیت تجربی و همچنین پیوستگی محتوایی و صوری با مبانی هستی شناسی اسلامی، از یک‌سو درک ملموس مسیرِ پیچیده طراحی را هموار نموده و از سویی دیگر، باعث ایجاد آزادیِ عمل برای طراحان و معماران در عین ساختاردهندگی و نظم‌بخشی در حل یک مسئله‌ی طراحی می شود. The knowledge of environmental design process describes and explains the fundations of self-conscious design of the man-made environment and is always rooted in polemical theories. Hence, theoretical foundations play a pivotal role with a strong and generalizable support in design, in order to be able to recognize the borders required in the creation process. The purpose of this research is to present an applied model of the design process taking into account the ontological approach in Islamic philosophy. The methodology of this paper is comparative and argumentative. In this regard, a series of similar and equal orders in the basics of Islamic ontology (perceptions and types of essence of perception and essence levels) and phenomenology, in proportion to the process of creating and visualizing an artistic product, in order to establish a functional model in The architecture design process is compared and explained. The research approach is a five-dimensional model of "Tarif, Tabiin, Tasvir, Tadvin and Talif" in the process of architectural design in accordance with the varieties of substance and human perception. In the Tarif step, in accordance with the design theme, the principles and aspirations of the architect designer are determined by the various life-worlds, and can be received. In this step, the designer, with intellectual freedom and in various ways, expresses his conceptual and idealistic concepts of his hypothetical architecture. The second step is the Tabiin of the relative state and is interpreted and adjusted in time and field. The Tabiin step, in addition to identifying the project's nature, leads to analyze and the establishment of various diagrams of spatial relationships, functional, physical planning, and so on. In the third step, Tasvir, imagery and the role of creativity are significant and the layout of the project is created. The Tadvin step in the design process means arranging and arranging components and evaluations after the creation of the form. At this stage, the form is arranged in relation to the creation of space, and the focus is removed from the mass of architecture and the relation between mass and space is transmitted. At the step of Talif, the architectural work is of soul and life and as a living phenomenon with a distinct identity in conjunction with other phenomena in the system of the universe. The use of this proposed model in the design process, due to the experimental nature as well as the content connectivity with the principles of Islamic ontology, paves the way for a tangible understanding of the complex design path and, on the other hand, gives rise to freedom of action for designers and architects. فرآیند طراحی معماری, مدل کاربردی, هستی‌شناسی اسلامی, پدیدارشناسی, اقسام جوهر, مراتب ادراک Architectural Design Process, Applied Model, Islamic Ontology, Phenomenology, Perception Levels, Essence. 104 122 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-182-73&slc_lang=fa&sid=1 Karim Mardomi کریم مردمی 180031947532846003918 180031947532846003918 Yes Iran University of Science and Technology Mohsen Dehghani Tafti محسن دهقانی تفتی 180031947532846003919 180031947532846003919 No Iran University of Science and Technology