fa تحقق مفهوم قرآنی «قسط» در فضای شهری مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research با توجه به گسترش مطالعات فضای شهری، لزوم تبیین این مطالعات در مقیاس‌های محلی با توجه به هر جامعه اهمیت دارد. اصلی‌ترین کتاب دین اسلام، «قرآن کریم» است. به همین علت مفاهیم مطرح‌شده در قرآن می‌تواند به تولید مفاهیم نظری بومی در حوزه شهرسازی کمک کند. یکی از ابعاد ساختار اجتماعی شهر «قسط» است و خداوند متعال در آیات کثیری ابعاد قسط را معرفی می‌کند. یکی از اسماء حسنی خداوند «قائم به قسط» است. او حقیقتی است که قیام به قسط کرده و همه موجودات را فیض هستی و استعداد وجودی عطا نموده است. «قسط» بدین معناست که هرکس لازمه کمال خویش را دریافت کند و بستر شکوفایی استعدادها فراهم شود. از آن جا که شهر، بستر زندگی انسان و فضای شهری از جمله مهمترین اجزای شهر است؛ این پژوهش تحقق مفهوم قسط را در فضای شهری تبیین و به دنبال پاسخ به این پرسش است که مفهوم قرآنی قسط چیست و چه گستره‌ای را در بر دارد و این مفاهیم چگونه می‌تواند در فضای شهری تحقق یابد. از این رو مبانی نظری پژوهش در دو بخش مطالعات معناشناسی قسط و فضای شهری ارائه می‌شود. از روش معناشناسی برای تبیین مؤلفه‌های معنایی قسط استفاده شده؛ نیز ابعاد و کیفیت‌های فضای شهری به عنوان بستر تشکیل‌دهنده هر فضا به وسیله مطالعات کتابخانه‌ای، تبیین و در قالب ابعاد فضای شهری دسته‌بندی شده و نمود آنها در ایجاد مؤلفه‌های سیزده‌گانه قسط (بسترهای مطلوب رشد و شکوفایی استعدادهای شهروندان، تعلیم، چارچوب‌ها و انضباط مدیریتی، مشارکت اجتماعی، عدالت، ادای حقوق شهروندان، رفاه اجتماعی، تکنولوژی و صنعت روز، محرومیت اجتماعی، برابری، امنیت، از بین رفتن ظلم، تعاملات اجتماعی) در فضای شهری معرفی شده است. سپس با معرفی مدلAHP مؤلفه‌های سیزده‌گانه قسط بر اساس پنج معیار اولویت‌بندی و با توجه به ارزش هرکدام، کیفیت‌های فضا امتیازدهی شده‌اند. امتیاز هر کیفیت نشان‌دهنده میزان تاثیرگذاری آن در ایجاد قسط در فضای شهری است. نتایج نشان می‌دهد کیفیت‌های فضای شهری «مطلوبیت کاربری، تنوع کارکردها و فعالیت‌ها، مقیاس عملکردی مناسب، دسترسی مناسب، هویت، کارایی، اختلاط اجتماعی، مشارکت اجتماعی، انسان‌مداری، توسعه پایدار اجتماعی، حضورپذیری، همه‌شمولی، امنیت، خوانایی، ساختار، آسایش، راحتی، همسازی با طبیعت و پاکیزگی» به عنوان عوامل ایجادکننده یک بستر به نام فضای شهری، امکان تحقق قسط را در یکی از اجزای شهر برای شهروندان فراهم می‌کند. Studies of urban space is expanding but what is important is explanation of it in national and local scales, according to the context of society and culture. The main book of Islam, which is associated with Iranian's culture, is "Quran". Therefore, the use of theoretical concepts of indigenous issues on the ballot in the Quran can be helpful in urban management. One of the aspects of the social structure is "justice". God in many verses introduced and emphasized on "justice" that one of the Hosni names of God is "standing justice ". He creates the whole world based on justice that all things are graced and talented by him. Justice means that everyone receives what is necessary for the perfection and admire provide the basis of talent. In the context of human life in cities, urban space is one of the most parts of the city and justice prepare an ideal platform for citizens in various dimensions, so this research is in realization of justice concept in urban space. Research's question is that what is the Quranic concept of justice? What's justice covers the range and how of these concepts can be realized in the context of urban space as a component. So the theoretical research are semantics studies and studies of urban space. This study has quantitative analysis method and qualitative description. Theories of semantics indicate text or word as meaningful and significant collection that you can study and understand it. Semantic, analysis of the word study deeply in all the events that make sense, signs or understanding among the words. Therefore, achieving a precise meaning of the Holy Quran is a matter of perspective of this research so requires a comprehensive overview of this book that need to be honest to the point of the question that was not neglected. Research express the concept of the word "Justice" in the Quran by semantic view and among the different branches of science, semantics of the language is chosen, because it seeks to understand the meaning of the word "justice". Therefore, by study of "Justice", find the different applications of that in Quran and check all statements that containing "Justice" to determine the full meaning of the concept. In urban space study, functional aspects of urban space classified in seven dimensions as morphology, social, cognitive, visual, temporal and environmental and quality of each component in the creation of the قسط, معناشناسی, فضای شهری, کیفیت‌های فضای شهری. 3 27 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-1&slc_lang=fa&sid=1 محمود قلعه نویی m.ghalehnoee@aui.ac.ir 18003194753284600102 18003194753284600102 Yes مهدی مطیع mahdimotia@gmail.com 18003194753284600103 18003194753284600103 No محمد مسعود massoud2020@live.com 18003194753284600104 18003194753284600104 No الهام قاسمی lham_ghasemi@yahoo.com 18003194753284600105 18003194753284600105 No