fa ارزیابی و نقد مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری پیرامون هویت اسلامی شهرسازی و معماری ایران مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research <p>شهر و محلاتی که با تنوع فرهنگ و سلایق شهروندان، فارغ از برنامه‌ریزی دو بعدی &laquo;طرح جامع&raquo;، فضای زندگی و رُشد ساکنین بوده؛ هم‌اکنون در چارچوب الگوی تقلیدی تعیین سرانه و کاربری طرح‌های جامع و تفصیلی -که با غفلت از مبانی نظری اصیل اسلامی و سبک زندگی ایرانی همراه بوده- زندگی و سلامت شهروندان را با مخاطره روبرو نموده است؛ و این موضوع ضرورت بازبینی و آسیب‌شناسی وضعیت موجود را به متخصصین و مدیران شهری گوشزد می‌نماید. با اینکه معماری دستوری لزوماً معماری خوبی را نتیجه نمی‌دهد؛ اما دستورات بد منتج به ناهنجاری در نظام معماری می‌شود. جوامع انسانی تحت تأثیر اخلاق و با تکلیف قانونی اداره می‌شوند؛ پس قانون و ضابطه قانونی تأثیر زیادی بر اداره جامعه و مدیریت شهر می‌گذارد. مصوبات معماری و شهرسازی که در تعارض با اصول اخلاقی جامعه باشند؛ سست‌کننده‌ی مهمترین نهاد اجتماع یعنی خانواده می‌گردند. به عبارتی ضوابط و الگوهای معماری و شهرسازی متأثر از آن همانند لباسی بر تن شهر زیبنده، پوشاننده، حریم بخش یا زشت، حریم زدا و زننده می‌گردند. با تصویب قانون تشکیل شورای عالی شهرسازی و معماری از اواخر سال 1351 این شورا مهم‌ترین نهادی شده که وظیفه‌ی تصویب طرح فرادستی جامع به همراه معیارها، ضوابط و آیین‌نامه‌های شهرسازی را به‌عهده گرفته است. این مقاله با این پرسش مهم شکل گرفته که شورای عالی شهرسازی در هماهنگی با اهداف انقلاب اسلامی برای تحقق سبک زندگی ایرانی-اسلامی چه ضوابط و مصوباتی داشته و از مهمترین مصوبات متعارض با آن اهداف به کدامیک می‌توان اشاره نمود؟ با توجه به میان‌رشته‌ای بودن موضوع محقق پس از گردآوری اطلاعات با روش اسنادی-کتابخانه‌ای با مصاحبه‌ی نیمه‌ساختار‌یافته با محققین و متخصصین مرتبط و با روش تحلیلی-استدلالی با دو گروه از مصوبات روبرو گردید. گروه اول، به‌طور شکلی فقط به لزوم انجام معماری و شهرسازی اسلامی اشاره می‌نماید؛ ولی گروه دوم، در راستای فروش تراکم ساختمانی و کسب درآمد برای شهرداری‌ها بدون توجه به قواعد فقهی و اصول اخلاقی چون قاعده‌ی &laquo;لا ضرر&raquo; و قاعده‌ی &laquo;عدالت&raquo; که اجازه‌ی ضرر زدن حاکمیت به مردم و توزیع نامتناسب ثروت را نداده است؛ موجب دگرگونی در فرهنگ شهرنشینی اسلامی- ایرانی و انحراف ثروت از کارهای مولد به غیرمولدی چون خرید زمین و آپارتمان به‌عنوان کالایی تورم‌زا شده است. یافته‌ی دیگر نشان می‌دهد علی‌رغم ترجیح ضابطه‌ی قانونی جدید بر قدیم هر ضابطه‌ی جدیدی که در جهت توجه به موضوع حریم و عدم اشراف ابنیه&nbsp; مصوب شده؛ به‌دلیل تعارض با تراکم فروشی به مرحله‌ی اجرا نرسیده است. در نهایت پیشنهاد این مقاله، لزوم تعیین نظام پایدار مالی برای شهرداری‌ها در قالب تصویب لایحه‌ی قانونی دولت در مجلس شورای اسلامی و همچنین تغییر چارچوب تصمیم‌گیری در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به‌نحوی است که با تقویت جنبه‌ی فقهی-حقوقی آن کارکرد سیاسی و تصمیمات مقطعی آن کاهش و امکان انحراف از اهداف شکل‌گیری شورا به حداقل رسانده شود. به عبارتی مهم‌ترین جنبه‌ای که امکان برنامه‌ریزی مناسب برای شهر و شهروندان ایرانی را مهیا می‌نماید؛ توجه به فرهنگ ایرانی-اسلامی در رعایت حقوق همسایگی، اجتماعی و شهروندی در مصوبات شورای عالی و هماهنگی ضوابط ساختمانی طرح‌های توسعه شهری با این اصول می‌باشد.</p> <p>City and neighborhoods with cultural diversity and interests of citizens, apart from planning of master planning, were residents living and their growth space. Now in the Framework of imitating patterns of master plannings, life and health of citizens is encountered toi jeopardy.<br> Urbanization and the phenomenon of consumerism, complications resulting from the formation of crowded areas and the procedures of changing the use of gardens and farms are the problems leading the managers and urban planners to optimize land use in urban areas to preserve green space and to develop the control of building density so that it can provide the possibility to create environmental settlements in accordance with the cultural conditions. Architecture and urban planning system has a direct relationship with the culture of society, as far as architecture and urban planning of each country can be considered as the symbol and embodiment of the prevailing cultural conditions. Given the importance of issues such as legal and sustainable revenues, if the income of municipalities causes chaos in architecture and urban planning system, culture and social systems will experience serious problems.<br> Although imperative architecture does not necessarily result in good architecture but bad commands lead to anomalies in the system of architecture. Human societies are influenced by ethic and are governed by legal obligations. Therefore, law and legal criterion greatly influence the society&rsaquo;s governance and management of city. Architecture and urbanism decisions that are at odds with ethical principles make loose the most important social institution namely the family. With the approval of the establishment of Supreme Council for Planning and Architecture from the end of 1972 the Council became the most important institution that ratified the urbanism criteria and regulations and procedures. This article is formed with the most important question that what are the regulations and legislative acts of the Urbanism Supreme Council in coordination with the aims of Islamic Revolution for making Islamic the architecture and urbanism of Iran and what is the main approval of anti-Islamic urbanism and human. Due to the interdisciplinary nature of the research subject, it is faced with two groups of decisions through library method and semi-structured interview with researchers. The first group only by shape points to the need for Islamic architecture and urbanism. But, the second group has destroyed Iranian and Islamic urban culture and has led to the diversion of wealth from productive to non-productive tasks such as buying land and apartment as inflationary variables in terms of selling building density for more income on behalf of municipalities, regardless of the legal rules and ethical principles such as the rule of jurisprudence &ldquo;Lazarar&rdquo; and the principle of &ldquo; Justice&rdquo;, by which harming the sovereignty of the people and the disproportionate distribution of wealth is prohibited. Other findings show that despite the preference of new legal norm on old, every new criterion approved for considering the Islamic principles, respect for privacy and preventing the aristocracy and social rights, is not implemented because of conflict with sale density. Finally, this paper suggests the need to determine the financial stability system for municipal government in form of approval of legal bill of government in Islamic Consultative Assembly and also change the current framework of the Supreme Council for Planning and Architecture in a way that with strengthening its juridical-legal aspect its political function and sectional decisions are reduced and the possibility of deviation from council formation targets is minimized. In other words, the most important aspect that provides the possibility of Islamic urbanism formation is to observe the principle of confidentiality, the right of neighbors and lack of aristocracy in urban decisions and coordination of building regulations of urban development plans with these principles.</p> <p></p> ضوابط معماری و شهرسازی اسلامی, شورای عالی شهرسازی, تراکم فروشی, قاعده‌ی «لاضرر», حقوق اجتماعی. Islamic Architecture and Urbanism Regulations, Urbanism Supreme Council, sale density, the rule jurisprudence «Lazarar», social rights. 22 39 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-182-41&slc_lang=fa&sid=1 Seied majid Hashemi Toghr oljerdi سید مجید هاشمی طغرالجردی m_hashemi@iust.ac.ir 180031947532846004796 180031947532846004796 Yes