fa تحلیل معنایی فضای مقدس و فضای معنوی در خانه مسلمانان از منظر اسلام جايگاه حکمت نظری و عملی اسلام در معماری و شهرسازی Definition of Islamic practical and theoretical wisdom in architecture and urbanism پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">مفهوم تقدس فراتر از مفهوم مقدساتی است که به رسمیت شناخته شده‌اند. بسیاری از فضاهای مقدس، صرفاً برای عبادت مورد استفاده قرار نمی‌گیرند، از این‌رو نیاز به درک تنوع در فضاهای مقدس، از جمله از نظر نحوه استفاده از آنها وجود دارد. از دیدگاه بسیاری از ادیان و آیین‌های سنتی از جمله اسلام هیچ تفاوت ذاتی در محیط برساخته از جهت امر قدسی و غیر قدسی وجود ندارد؛ بدین سبب خانه می‌تواند مفهومی باشد که به مانند فضایی مقدس عمل کند. از سویی تمرکز مشترک فضای مقدس و فضای معنوی بر امر متعالی سبب گردیده، در برخی از مفاهیم ادبی این دو عبارت در کنار یا به جای یکدیگر به کار روند. این در حالی است که فضای مقدس و فضای معنوی شامل برخی مفاهیم متمایز از یکدیگر می‌باشند که این امر ما را ملزم می‌دارد در درک مفهوم تقدس در فضای خانه، جایگاه معنایی هر یک از این دو عبارت و نسبت میان آنها مورد بررسی قرار گیرد. از این‌رو، در این مقاله برای روشن شدن مفهوم &laquo;فضای مقدس&raquo; در خانه‌های مسلمانان به دو مسئله پرداخته می‌شود. اول آنکه، اگرچه از منظر اسلام فضای مقدس مفهومی است که تنها متعلق به اماکن مذهبی نمی‌باشد اما، چه تفاوتی‌هایی می‌تواند در مفهوم فضای مقدس در اماکن مقدس مذهبی با مفهوم فضای مقدس در خانه وجود داشته باشد؟ و دوم هر چند &laquo;فضای مقدس&raquo; و &laquo;فضای معنوی&raquo; دو عبارتی است که مکمل یکدیگرند اما دارای مفاهیمی متمایز می‌باشند، لذا این سوال مطرح است که، چه نسبت مفهومی میان فضای مقدس و فضای معنوی در خانه‌های مسلمانان برقرار است؟ این مقاله دارای رویکردی کیفی و بر پایه روش تفسیری-تاریخی می‌باشد. داده‌ها مبتنی بر مستندات، بحث‌های تقسیری و مصداقی و فیش‌برداری، گردآوری و با استفاده از استدلال استقرایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. همچنین شواهدی در ارتباط با موضوع، مورد بررسی قرار گرفته و پس از تفسیر، نتایج تفسیرها استدلال، و در نهایت خروجی مشخصی ارائه می‌شود. نتایج این مقاله نشان می‌دهد فضای مقدس در خانه و اماکن مقدس مذهبی از مفاهیم و قوانین متفاوتی پیروی می‌کنند که بخشی از این تفاوت‌ها &nbsp;در &laquo;ثابت و مشروط بودن فضای مقدس&raquo;، &laquo;نسبت میان فضای مقدس و رفتار&raquo;، و &laquo;نسبت میان فضای مقدس و فضای معنوی&raquo; قابل مشاهده است. از سویی فضای مقدس و فضای معنوی در خانه دارای نوعی رابطه علّی با یکدیگر می‌باشند، که در این رابطه فضای معنوی پیش زمینه فضای مقدس و فضای مقدس معلول رفتاری است که در نتیجه معنویت درون فردی تجلی می‌یابد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed">In Islamic thought, sanctity is not confined to formally recognized religious sites; it permeates daily environments, including the home. Sacred and spiritual spaces, though often conflated, constitute distinct conceptual categories that warrant semantic clarification. This article examines the nuanced relationship between these two types of space within Muslim domestic life, addressing two primary questions: How does the concept of sacred space in the home differ from that in formally designated religious places? And what is the conceptual relationship between sacred space and spiritual space in the Muslim home?<br> Employing a qualitative, interpretive-historical methodology, the study draws upon religious texts, traditional practices, and documented examples to analyze the semantic and functional dimensions of these spaces. Findings indicate that sacred space in the home operates under different conditions and rules compared to institutional religious spaces. Key distinctions emerge in areas such as the &ldquo;fixed versus conditional&rdquo; nature of sanctity, the behavioral prerequisites for sacredness, and the dynamic between sacred and spiritual dimensions.<br> The research further reveals that spiritual space functions as a precursor to sacred space within the home. Sacred space arises as an outcome of practices rooted in personal spirituality, reflecting a causal relationship in which inner spiritual awareness enables the manifestation of sanctity in the domestic environment. These insights contribute to a clearer theoretical framework for understanding how Islamic principles shape the experience of sacredness in everyday living spaces.</span></span></span></span></div> فضای مقدس, فضای معنوی, خانه مسلمانان Sacred Space, Spiritual Space, Muslim Homes 87 102 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2280-1&slc_lang=fa&sid=1 Farnoosh Ghaffari فرنوش غفاری farnooshghaffari@yahoo.com 1800319475328460010345 1800319475328460010345 No Department of Architecture, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin. Iran. گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. Hafezeh poordehghan حافظه پوردهقان hpoordehghan@qiau.ac.ir 1800319475328460010346 1800319475328460010346 No Department of Architecture, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin. Iran. گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. Esmaeil Shieh اسماعیل شیعه es_shieh@iust.ac.ir 1800319475328460010347 1800319475328460010347 No School of Architecture and Urban Studies, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran. گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران. Seyyed Hosein Nasr سید حسین نصر shnasr@gwu.edu 1800319475328460010348 1800319475328460010348 No Department of Religion, George Washington University, Washington, D.C., USA. گروه مطالعات اسلامی، دانشگاه جرج واشنگتن، امریکا. Mehdi Khakzand مهدی خاکزند mkhakzand@iust.ac.ir 1800319475328460010349 1800319475328460010349 Yes School of Architecture and Urban Studies, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.