fa شناسایی الگوی مسکن توسعه‌پذیر اجتماعی-اقلیمی با تأکید بر رشد خانواده (نمونه موردی: شهر همدان) اصول راهبردی و راهکارهای عملی در معماری و شهرسازی اسلامی Strategic and practical principals in Islamic architecture and urbanism پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">الگوی مسکن مبتنی بر دین اسلام در جهت ایجاد سکونت و کسب آرامش برای خانواده، وابسته به پاسخگویی نیازهای ثابت و متغیر آن‌ها است. با توجه به اینکه کالبد مسکن ظرفی است که اجتماع خانواده در آن شکل می‌گیرد، نیاز به انطباق‌پذیری مسکن با رشد خانواده به‌عنوان نیازهای متغیر و پاسخگویی به آن در طول زمان در جهت رسیدن به پایداری اجتماع خانواده حائز اهمیت است. در این بین، قابلیت توسعه‌پذیری با ایجاد سازگاری و یا تغییر در اجزای مسکن، متناسب با تغییر نیازهای ساکنان، می‌تواند علاوه بر پایداری اجتماعی، در پایداری اقلیمی نیز موثر واقع شود. با توجه به مصرف بالای انرژی‌های فسیلی، طراحی و ساخت ساختمان‌های مسکونی همساز با اقلیم در راستای کاهش مصرف انرژی ضروری است. در واقع استفاده از حیاط‌های خصوصی در طبقات واحدهای مسکونی، علاوه بر ایجاد بستر توسعه جداره‌های ساختمان، به تأمین نور فضاهای داخلی و کنترل شرایط اقلیمی کمک می‌کند. هدف از پژوهش حاضر شناسایی الگوی بهینه مسکن توسعه‌پذیر اجتماعی-اقلیمی متناسب با رشد خانواده می‌باشد. بدین ترتیب، سوال تحقیق در جستجوی الگوی مسکنی که علاوه بر توسعه‌پذیری اجزای مسکن در حیاط آپارتمان، بهره‌وری اقلیمی را نیز تأمین کند، شکل گرفت. مقاله حاضر به موضوع پایداری اجتماعی در مسکن به‌واسطه بررسی توسعه اجزای آن در حیاط آپارتمان پرداخته‌است و به موضوع پایداری اقلیمی با سنجش میزان تابش دریافتی دیوارهای قابل گسترش آن در حیاط، توجه کرده‌است. استفاده از دو روش کیفی و کمی برای شناسایی الگوی مسکن توسعه‌پذیر اجتماعی-اقلیمی، در مرحله اول منجر به ارائه الگوهای توسعه‌پذیر </span><span dir="LTR">A</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">B</span><span lang="AR-SA">، و </span><span dir="LTR">C</span><span lang="AR-SA"> در حیاط آپارتمان مسکونی شده است. سپس بر اساس روش کمی با شبیه‌سازی الگوها در نرم‌افزار انرژی‌پلاس، الگوی بهینه شناسایی شد. نتیجه پژوهش با مقایسه توامان میزان تابش دریافتی بدنه‌های جنوبی، شرقی</span><span lang="FA">،</span><span lang="AR-SA"> و غربی واحدهای هم‌جهت در ماه‌های سرد، معتدل و گرم، بهترین واحدها را در جهت جنوب‌غربی متعلق به ساختمان </span><span dir="LTR">B</span><span lang="AR-SA">، در جهت شمال</span><span dir="LTR">‌</span><span lang="AR-SA">شرقی</span><span lang="FA">،</span><span lang="AR-SA"> و شمال‌غربی متعلق به ساختمان </span><span dir="LTR">C</span><span lang="AR-SA"> و در جهت جنوب شرقی متعلق به ساختمان </span><span dir="LTR">A</span><span lang="AR-SA"> و </span><span dir="LTR">C</span><span lang="AR-SA"> بصورت مشترک معرفی می‌کند.</span></span></span></span></span></span></p> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="unicode-bidi:embed">The housing model is based on Islamic principles, aimed at providing a dwelling and fostering tranquility for families, depending on addressing their fixed and changing needs. Given that the physical structure of housing is the space where family gatherings occur, the adaptability of housing to accommodate the evolving needs of families over time is crucial for achieving sustainability within the family unit. In the meantime, the &quot;expansibility&quot; can be effective in climate stability in addition to social stability by making adaptations or changes in housing components according to the changing needs of residents. Given the high consumption of fossil fuels, designing and constructing residential buildings compatible with the climate is essential to reduce energy consumption. The use of private courtyards in residential units not only provides a foundation for the expansion of building walls but also contributes to the illumination of interior spaces and the regulation of climatic conditions. This research aims to identify the optimal pattern of socially and environmentally expansible housing that aligns with family growth. Thus, the research question emerged in search of a housing model that not only allows for the expansibility of housing components within the courtyard of the apartment but also ensures climatic efficiency. The present article addresses social sustainability in housing by examining the expansibility of its components within the apartment courtyard, while also considering environmental sustainability by measuring the solar radiation received by its expansible walls in the courtyard. The use of both qualitative and quantitative methods to identify the model of socially and environmentally expansible housing has, in the first stage, led to the presentation of expansible patterns A, B, and C within the residential apartment courtyard. Then, based on the quantitative method, the patterns were simulated using EnergyPlus software, leading to the identification of the optimal model. As the main result of this research, by comparing the amount of solar radiation received from the south, east, and west in the cold, moderate, and hot months of the same direction units, the best units in the SW direction belong to building B, in the NE and NW direction belong to building C, in the SE direction It belongs to A and C buildings.</span></span></span></div> پایداری اجتماعی, مسکن آپارتمانی, توسعه‌پذیری, طراحی اقلیمی, تابش خورشیدی. Social Sustainability, Apatment Housing, Expasibility, Climatic design, Solar-Radiation. 79 94 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2198-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahsa Norouzi مهسا نوروزی mahsa_norouzi@arch.iust.ac.ir 180031947532846009150 180031947532846009150 No Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran. دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. Mitra Ghafourian میترا غفوریان Ghafourian_m@iust.ac.ir 180031947532846009151 180031947532846009151 Yes Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran. دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. zahra Barzegar زهرا برزگر Zahrabarzegar86@yahoo.com 180031947532846009152 180031947532846009152 No Director of Environmental Studies, Tehran Urban Research and Planning Centre(TURPC),Tehran, Iran. رئیس گروه محیط زیست، مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، تهران، ایران.