Journal of Researches in Islamic Architecture

fa بازشناسی سازمان فضایی مدارس آسیای میانه در دوران تیموری، شیبانی، اشترجانی Recognizing the spatial organization of Islamic madrasas with an emphasis on Central Asian madrasas (timurid-shibanid- ushtrujanid) مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">آسیای میانه به واسطه قرارگیری در میانه شاهراه‌های اقتصادی-فرهنگی و نیز نقشی که در بازسازی و رواج دوباره فرهنگ ملی دارد؛ زمینه مناسبی جهت مطالعه و شناخت بروندادهای مانند هنر و معماری است. در این میان تحولات سیاسی و تعدد و دوام حکومت‌ها، امارت‌ها و خوانین که در عمده موارد پشتیبان هنر و معماری بوده‌اند؛ باعث شده تا تنوع ویژه‌ای در ابنیه فراهم شود. مدارس یکی از این کاربری‌ها هستند که در میان این ابنیه جایگاه ممتازی داشته و به دلایل دینی، سیاسی و فرهنگی مورد اقبال حاکمین بوده‌اند. ضرورت این تحقیق توجه کمتر به مدارس این مناطق در سابقه تحقیقات معماری فارسی است. سوال اصلی تحقیق آن است که سیر تحولات فضایی مدارس آسیای میانه در دوران تیموری تا اشترخانی چیست؟ روش تحقیق بر مبنای پژوهش در نمونه‌های موردی و تحلیل نحو فضا بر پایه ایزوویست و سنجه محوری است. تلاش شده است تا با تطبیق مولفه‌های فضایی، ساختی و کالبدی در مدارس این جغرافیا، ریشه‌های برنامه‌ریزی کالبدی این مدارس دربازه زمانی یاد شده، به دست آید. این تحقیق نشان می‌دهد، رویه‌های طراحی بر پایه تنوع در تعداد حیاط، نحوه مرزبندی میان عرصه عمومی شهر و فضای آموزش، جداسازی اقامت و تدریس شکل یافته است و از منظرکالبدی شیوه سازماندهی حجمی اعم از دارابودن منار، شکل قرارگیری اندام ورودی، نحوه تثبیت حجم در گوشه‌ها و از جنبه فضایی، شکل حیاط، وجود مسجد و فضاهای جنبی دیگر بر نظام ساخت مدارس موثر بوده است. همچنین نتیجه تحلیل‌های این پژوهش نشان می‌دهد معماری مدارس طی این سه دوره به سمت افزایش کنترل فضایی، تقویت حریم خصوصی و تعادل میان ارتباط اجتماعی و محرمیت آموزشی حرکت کرده است.</div> <div style="text-align: justify;">Central Asian  region due to its location in the Silk Road and its role in the reconstruction of Iranian national culture; It is a suitable field for understanding Iranian architecture. Political developments، multiplicity and durability of emirates has caused building diversity. Madrasas are one of these functions that have a privileged position among these buildings and have been favored by the rulers for religious- political reasons. In this research، a comparative study between Central Asian madrasas has been done. So far, no studies have been conducted on the architecture of Central Asian schools during the Islamic period based on new research methods, while most architectural research has tended towards examining examples based on up-to-date tests and methods. The research method is based on case studies. Schools were analyzed in DEPTHMAP software. It has been tried to obtain the roots of physical planning and typology of these madrasas by applying the spatial، structural and physical components in the madrasas of this geography. The question of this research is what is the process of spatial transformations of Central Asian madrasas? The aim of the research is to find out the spatial evolution of Central Asian schools from the Timurid to Oshtarkhanid.This research shows that، the design procedures were formed based on the variety in the number of yards، the way of demarcation between the public area of the city and the education space، the separation of residence and teaching، and from the physical point of view، the way of volume organization including having The minaret، the shape of the entry organ، the way of stabilizing the volume in the corners and from the spatial aspect، the shape of the courtyard، the presence of the mosque and other side spaces have been effective on the system of building madrasas. The madrasas of this geography can be considered as a type of the generalization of education through the formation of a semi-public space.The results of this research analysis also show that school architecture during these three periods has moved towards increasing spatial control, strengthening privacy, and a balance between social connection and educational confidentiality.</div> مدارس اسلامی, آسیای میانه, سازمان فضایی Islamic madrasas, Central Asia, spatial structure 0 0 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-125-6&slc_lang=fa&sid=1 Behzad Vasigh بهزاد وثیق vasiq@jsu.ac.ir 1800319475328460010307 1800319475328460010307 Yes Jundi_shapur university of technology, Dezful, Iran. دانشگاه صنعتی جندی شاپوردزفول، دزفول، ایران.