fa بازشناسی سازمان فضایی مدارس آسیای میانه در دوران تیموری، شیبانی، اشترجانی مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">آسیای میانه به واسطه قرارگیری در میانه شاهراه‌های اقتصادی-فرهنگی و نیز نقشی که در بازسازی و رواج دوباره فرهنگ ملی دارد، زمینه مناسبی جهت مطالعه و شناخت بروندادهای مانند هنر و معماری است. در این میان تحولات سیاسی و تعدد و دوام حکومت‌ها، امارت‌ها و خوانین که در عمده موارد پشتیبان هنر و معماری بوده‌اند؛ باعث شده تا تنوع ویژه‌ای در ابنیه فراهم شود. مدارس یکی از این کاربری‌ها هستند که در میان این ابنیه جایگاه ممتازی داشته و به دلایل دینی، سیاسی و فرهنگی مورد اقبال حاکمین بوده‌اند. ضرورت این تحقیق توجه کمتر به مدارس این مناطق در سابقه تحقیقات معماری فارسی است. سوال اصلی تحقیق آن است که سیر تحولات فضایی مدارس آسیای میانه در دوران تیموری تا اشترخانی چیست؟ روش تحقیق بر مبنای پژوهش در نمونه‌های موردی و تحلیل نحو فضا بر پایه ایزوویست و سنجه‌محوری است. تلاش شده است تا با تطبیق مولفه‌های فضایی، ساختی، و کالبدی در مدارس این جغرافیا، ریشه‌های برنامه‌‌یزی کالبدی این مدارس در بازه زمانی یاد شده، به دست آید. این تحقیق نشان می‌دهد، رویه‌های طراحی بر پایه تنوع در تعداد حیاط، نحوه مرزبندی میان عرصه عمومی شهر و فضای آموزش، جداسازی اقامت و تدریس شکل یافته است و از منظر کالبدی شیوه سازماندهی حجمی اعم از دارا بودن منار، شکل قرارگیری اندام ورودی، نحوه تثبیت حجم در گوشه‌ها و از جنبه فضایی، شکل حیاط، وجود مسجد و فضاهای جنبی دیگر بر نظام ساخت مدارس موثر بوده است. همچنین نتیجه تحلیل‌های این پژوهش نشان می‌دهد معماری مدارس طی این سه دوره به سمت افزایش کنترل فضایی، تقویت حریم خصوصی و تعادل میان ارتباط اجتماعی و محرمیت آموزشی حرکت کرده است.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:107%"><span style="line-height:107%">The Central Asian region, due to its location on the Silk Road and its role in the reconstruction of Iranian national culture, is a suitable context for understanding Iranian architecture. Political developments and the multiplicity and durability of emirates have caused building diversity. Madrasas are among the functions that have a privileged position among these buildings and have been favored by the rulers for religious-political reasons. In this research, a comparative study between Central Asian madrasas has been done. To date, no studies have examined the architecture of Central Asian madrasas during the Islamic period using contemporary research methods, whereas most architectural studies have increasingly adopted modern analytical approaches. The research method is based on case studies. Schools were analyzed in DEPTHMAP software. One of the objectives of this research is to clarify the roots of physical planning and typology of these madrasas by applying spatial, structural, and physical analysis of the madrasas in this geography. The question of this research is: What is the process of spatial transformations of Central Asian madrasas? The research aims to investigate the spatial evolution of Central Asian schools from the Timurid to the Oshtarkhanid. This research shows that، the design procedures were formed based on the variety in the number of yards، the way of demarcation between the public area of the city and the education space، the separation of residence and teaching، and from the physical point of view، the way of volume organization including having The minaret، the shape of the entry organ، the way of stabilizing the volume in the corners and from the spatial aspect، the shape of the courtyard، the presence of the mosque and other side spaces have been effective on the system of building madrasas. The madrasas of this geography represent a generalization of education through the formation of a semi-public space. The results also indicate that during these three periods, the architecture of schools has moved towards increasing spatial control, strengthening privacy, and a balance between social connection and educational confidentiality.</span></span></span></span></div> مدارس اسلامی, آسیای میانه, سازمان فضایی. Islamic madrasas, Central Asia, Spatial structure 20 40 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-125-6&slc_lang=fa&sid=1 Behzad Vasigh بهزاد وثیق vasiq@jsu.ac.ir 1800319475328460010755 1800319475328460010755 Yes Jundi_shapur university of technology, Dezful, Iran. دانشگاه صنعتی جندی شاپوردزفول، دزفول، ایران.