Journal of Researches in Islamic Architecture

fa الگوی «زیست‌شهر»های نوین مولد، پیشران حرکت به سوی شهرسازی اسلامی The pattern of productive Zistshahr (Livable city): a drive toward Islamic urban planning مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research معماری و شهرسازی خنثی نبوده است و می‌تواند بسترساز پروش انسان و جامعه‌ی خاصی شود. انسان و جامعه‌ی مطلوب، بر اساس ارزش‌های فرهنگی هر اجتماعی تعریف شده و  الگوها و نظریات معماری و شهرسازی با اتکا به ارزش‌ها، خلاقیت انسانی و تجربه‌نگاری نمونه‌های منتخب، بازتعریف و بهینه‌سازی می‌شوند. لذا در مقابل سبک کنونی شهرسازی کشور که متاثر از الگوی مدرنیستی غرب است، می‌توان به الگوهایی اندیشید که ارزش‌هایی نظیر «خانه‌ی مولد»، «تعامل سازنده و ذاکرانه با طبیعت»، «نظام اجتماعی مبتنی بر اخوت»، «کاهش قیمت زمین»، «عدالت فضایی و رفع جدایی‌گزینی»، «خانواده بنیانی»، «مسکن وسیع»، «مسجد محوری» و «محله مقیاسی» را پاس دارند. ایده‌ی «زیست‌شهر» تلاشی برای نیل بدین ارزش‌هاست. این الگوی پیشنهادی در قالب مجتمع‌های زیستی-معیشتی و با توجه به مولفه‌های سبک‌های بومی و همچنین مطلوبیت‌ها وآموزه‌های فرهنگ ایرانی- اسلامی ارائه شده‌است. طراحی زیست‌شهر تلاشی برای بازتعریف الگوی ساخت در محلات و شهرک‌های جدید‌التاسیس است، به‌نحوی‌که دربرگیرنده‌ی واحدهای مسکونی یک‌طبقه‌ی وسیع و مولد باشد، خدمات شهری را تدارک ببیند، و  بستر توان‌مندسازی خانواده‌ها و امکان شکل‌دهی و هویت‌دهی به محیط توسط ساکنان را فراهم گردد. با این‌حال، تحقق این ایده نیازمند انجام مطالعات امکان‌سنجی است. چهار مسأله اصلی برای امکان‌سنجی عبارتند از: مسأله زمین و کمبود آن، مسأله تأمین آب و انرژی، مسأله هزینه‌های اجرایی و ساخت‌وساز و درنهایت بررسی ظرفیت‌های قانونی. یافته‌ها نشان می‌دهد از نظر تأمین زمین، ایده‌ی زیست‌شهر می‌تواند جمعیتی معادل کل کشور را در وسعتی معادل 2% مساحت ایران اسکان دهد. از نظر تأمین آب و انرژی راهکارهایی برای طراحی پایدار زیست‌شهر وجود دارد که در مقاله تبیین شده‌است. هزینه‌های فنی و اجرایی نیز برای هر واحد مسکونی، معادل مسکن مهر خواهد بود. این الگو می‌تواند علاوه بر اصلاح الگوی شهرها و شهرک‌های نوبنیاد، بستری برای مهاجرت معکوس به روستاها و ایجاد توازن و تمرکززدایی در آمایش سرزمین را فراهم نموده و به‌عنوان پیشرانی برای اصلاح شهرها و روستاهای موجود ایفای نقش نماید. One of the biggest strategic harms and mistakes that a society may suffer is the mistake at the level of dreams and social horizons. In such a way that there is a contradiction and inconsistency between the dreams and ideas that are for a social structure, for example, the "ideal form of the city" and the dream and ideal that is chosen for the whole social life and society is formed around it. The more society tries and spends for that heterogeneous structure, the more it becomes practically incapable and far from its goals and ideals. Therefore, this article, by depicting the favorable future situation of cities, has tried to direct the wishes and dreams of citizens and city managers about the city (and in principle society and life) and according to public acceptances and norms, which is interpreted as culture. To draw and achieve a better future and show that in contrast to the current style of urban planning in the country, which is influenced by the modernist model of the West, one can think of values such as "productive home", "constructive and thoughtful interaction with nature", " Brotherhood-based social system, "land price reduction", "spatial justice and the elimination of segregation", "family-based planning", "large housings", "mosque-led planning" and "neighborhood scale ". The idea of "Zistshahr" (livable city) is an attempt to achieve these values. This proposed model is presented in the form of bio-living complexes and according to the components of indigenous styles as well as the desirability and teachings of Iranian-Islamic culture. The design of the Zistshahr is an attempt to redefine the pattern of construction in newly established towns and settlements, so that it includes a large and productive residential units and provides other urban services in a way that, in addition to provide the needs, empowers families and the provides possibility of formation of the environment by the residents. However, the realization of this idea requires feasibility studies. The four main issues around which feasibility studies are conducted are: the issue of land and its scarcity, the issue of water and energy supply, the issue of construction costs, and finally the issue of legal capacity. Findings show that in terms of land supply, the idea of Zistshahr can accommodate a population equivalent to the entire country in an area of about 2% of the area of Iran. In terms of water and energy supply, there are solutions for sustainable urban design, which are explained in the article. Technical and executive costs will be equal to the Mehr housing projects (governmental housing projects in Iran in 2010s) for each residential unit with the help of the stages of construction, the use of more appropriate construction patterns and the use of participatory architecture, with the difference that the total area of the arena and lords of each unit in the city is about 5 to 15 times larger than Mehr housing units and with the help of mechanisms to eliminate and reduce land prices (similar to the methods used in Mehr housing and land supply model in the industrial towns experiences in Iran in 1980s), the design of the Zistshahr model can be more economical, sustainable and more logical than common patterns in urban planning in Iran. In addition to reforming the pattern of newly established cities and towns, it provides a platform for reverse migration to villages and solving the problem of imbalance and centralism in land management, and also plays a role as a driving force for reforming existing cities and villages. معماری اسلامی, شهرسازی اسلامی, زیست‌شهر, آمایش عادلانه سرزمین. Islamic architecture, Islamic urban planning, Zistshahr, livable city, fair land management. 124 145 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-738-5&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Jahanbakhsh عباس جهانبخش a.jahanbakhsh@aui.ac.ir 180031947532846007689 180031947532846007689 No Art University of Isfahan دانشگاه هنر اصفهان Mohammadsaleh Shokouhibidhendi محمدصالح شکوهی بیدهندی shokouhi@iust.ac.ir 180031947532846007690 180031947532846007690 Yes Iran University of Science and Technology دانشگاه علم و صنعت ایران