Journal of Researches in Islamic Architecture

fa مطالعه تطبیقی احساس معنویت در فضای داخلی مساجد گذشته و معاصربا رویکرد علوم اعصاب و به روش EEG-VR Adaptive Study of Spirituality in the Interior of Past and Contemporary Mosques with a Neuroscience Approach and EEG-VR Method تحلیل، آسيب شناسی و نقد آثار و مکاتب معماری و شهرسازی از منظر اسلامی Analysis of art and architectural schools based on Islamic view پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">بکارگیری همزمان علوماعصاب و معماری، گرایش نوینی را به دست میآورد با نام «معماری عصبمحور» که این دانش، محور طراحی ساختارهای معماری را انسان قرار داده است و به دنبال طراحی فضاهایی با حداکثر بازده و تاثیرات مثبت بر کاربران فضا میباشد. در این راستا، پژوهش حاضر با بکارگیری علوماعصاب و ابزارهای آزمایشگاهی به بررسی احساسات کاربران در فضا پرداخته است. تاثیر عوامل موثر بر «احساس معنویت» در فضای معماری با توجه به تغییرات سیگنالهای مغزی انسان، امری بین رشتهای و کاملاً علمی و آزمایشگاهی است. هدف اصلی عصبشناسی این است که اطلاعات ناپیدا را از مغز انسان استخراج کند. بنابراین از افراد هیچ سوالی یا پرسشنامه و مصاحبهای گرفته نمیشود؛ بلکه اطلاعات مستقیماً و بدون هیچ واسطهای بیرون کشیده میشوند. در این پژوهش با ترکیبی از روش تحقیق کیفی و کمی (همبستگی و آزمایشگاهی) به مقوله چگونگی بکارگیری عناصر معماری (مانند نور، هندسه، رنگ و...) در جهت ارزیابی حس معنویت در فضای داخلی مساجد پرداخته شده است. در این راستا در فاز اول با انتخاب یک مسجد مربوط به دوران گذشته (مسجد شیخ لطفالله اصفهان) و یک مسجد معاصر (مسجد الجواد تهران) و به روش ANP، ترتیب مولفههای معماری موثر بر ادراک حس معنویت در فضای داخلی این دو مسجد مشخص شده است. در فاز دوم جهت تشخیص احساسات افراد در مساجد منتخب، کار به صورت آزمایشگاهی و به روش EEG-VR به معنای استفادهی همزمان از دستگاه الکتروآنسفالوگرافی و واقعیت مجازی انجام گرفته است که آزمودنیها شامل 24 نفر (12 نفر مرد و 12 نفر زن) بوده است. جهت تفسیر اطلاعات، روش آمار استنباطی تحلیل رگرسیون چندگانه برای آزمون فرضیه صورت گرفته است. در فاز سوم، نتایج فاز اول و دوم ادغام شده و بحث میگردد. یافتهها نشان میدهد ما بین نحوهی بکارگیری عناصر معماری و ارتقای حس معنویت در فضای داخلی مساجد ارتباط معناداری وجود دارد و مسجد متعلق به گذشته نسبت به مسجد معاصر دارای احساس معنویت بیشتری در بین آزمودنیها بوده است. همچنین مشخص شد که استفاده از دانش علوماعصاب در تحقیقات معماری و استفاده از ابزار پزشکی مانند الکتروآنسفالوگرافی و همچنین بهرهگیری از فناوری واقعیت مجازی، میتواند در کشف عواطف و احساسات انسان بسیار موثر باشد.</div> <div style="text-align: justify;">For centuries, architects have acknowledged the effects of the buildings in which we live, learn, work, and worship. How we feel, how we behave in these spaces, what energizing interactions within our bodies occur in these spaces, and our inspirations from these spaces, are very important today for architects and neuroscientists. The application of neuroscience, psychology, and architecture acquires a new trend called neuroarchitecture. This knowledge focuses on the design of architectural structures, humans, and seeks to design spaces with maximum efficiency and positive effects on space users. In this research, with the approach of neuroscience and with a combination of qualitative and quantitative research methods (correlation and laboratory) to the category of how to use architectural elements (such as light, geometry, color, materials, etc.) to evaluate the sense of spirituality in mosques (Dome) is addressed. The important point in this research is the use of neuroscience and laboratory tools in examining the emotions of users in space. The effect of the factors affecting the "feeling of spirituality" in the architectural space due to the changes in human brain signals is a matter between interdisciplinary and completely scientific and laboratory. The main purpose of neuroscience is to extract invisible information from the human brain. Therefore, no questions or questionnaires or interviews are taken from individuals, but information is extracted directly and without any intermediaries. At the beginning of the research by the descriptive method refers to the types of brain signals and brain functions and previous research will be done in the background. in the first phase, by selecting a mosque related to the past (Sheikh Lotfollah Mosque of Isfahan) and a contemporary mosque (Al-Jawad Mosque of Tehran), through expert questionnaire and ANP method and SuperDecision software to determine the order of effective architectural components The perception of spirituality in the interior of these two mosques has been discussed. Then, in the second phase, in order to diagnose the emotions of people in selected mosques, laboratory work was performed by EEG-VR method, which means simultaneous use of electroencephalography and virtual reality devices. The subjects included 24 people (12 men and 12 women). Then, the data obtained from the experiment in MATLAB software were analyzed and then, for interpretation of information and by inferential statistics, multiple regression analysis was performed to test the hypothesis. In the third phase, the results of the first and second phases are merged and discussed. At the end of the study, it was concluded that there is a significant relationship between how to use architectural elements (light, color, materials, geometry, etc.) and promote a sense of spirituality in the interior of mosques and the mosque belongs to the past (Sheikh Lotfollah ) Has a greater sense of spirituality among the subjects than the contemporary mosque (Al-Jawad). It was also found that the use of emerging neuroscience knowledge in architectural research and the use of medical tools such as electroencephalography as well as new virtual reality technology, can be very effective in discovering human emotions and feelings.</div> احساس معنویت, مساجد, علوم اعصاب, الکتروآنسفالوگرافی, واقعیت مجازی Sense of spirituality, mosque, neuroscience, electroencephalography, virtual reality 115 130 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1822-1&slc_lang=fa&sid=1 MOHAMMADREZA Maleki محمدرضا ملکی M.maleki200@yahoo.com 180031947532846006609 180031947532846006609 Yes Department of Architecture, Sanandaj Branch, Islamic Azad University گروه معماری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران Qader Bayzidi قادر بایزیدی q_Bayzidi@yahoo.com 180031947532846006610 180031947532846006610 No Department of Architecture, Sanandaj Branch, Islamic Azad University گروه معماری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران Ali Yoonessi علی یونسی yoonessi@gmail.com 180031947532846006611 180031947532846006611 No Department of Neuroscience and Addiction Studies, School of Advanced Technologies in Medicine, Tehran University of Medical Sciences گروه علوم اعصاب، دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Farzin Charehjoo فرزین چاره جو f.charehjoo@gmail.com 180031947532846006612 180031947532846006612 No Department of Urban Planning and Design, Sanandaj Branch, Assistant Professor,Islamic Azad University گروه طراحی و برنامه‌ریزی شهری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.