fa ارزیابی ابعاد (مفهومی، عملکردی و کالبدی) معماری کلیساهای صلیبی از منظر اسلامی مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">یکی از مهم‌ترین دلایل انحرافات مکاتب بشری در شرق و غرب عالم، به خصوص جریان‌های نوگرایی (مُدرنیستی) و فرانوگرایی (پست‌مُدرنیستی) -که بعد از قرون وسطی و دوران رنسانس در فرهنگ غربی ایجاد شد؛ و تا زمان معاصر در جهان گسترش یافته است- انحرافاتی است که در ادیان الهی به خصوص دین یهود و دین مسیح توسط معتقدان به این ادیان اتفاق افتاده است. منابع معتبر اسلامی (کلام الهی و سنت معصومین^(س))، این انحرافات را تبیین، تشریح و تحلیل نموده است. نمونه‌ای از آن تحریفات، اعتقادات مسیحیان به مفاهیم (خدا، پیامبر، رابطه انسان با خداوند، پیامبر، علما، جامعه و طبیعت) است. در این مقاله، تأثیر این انحرافات بر یکی از مهم‌ترین عناصر تمدن بشری یعنی (نیایشگاه‌های انسانی) و به‌عنوان نمونه خاص (کلیساهای صلیبی) از منظر اسلامی، مبتنی بر نظریه (سلام) مورد تفسیر و تحلیل قرار گرفته است. نظریه (سلام) فرآیندهای انسانی نظیر ساختمان یک نیایشگاه را به‌طور کلی مبتنی بر پنج مرحله (ایده‌ها، انگیزه‌ها و روش‌های هنرمند معمار، تا خلق کالبد اثر و تأثیرات اثر بر مخاطبین) تقسیم نموده است؛ و تأثیر انحرافات هر مرحله را به مراحل بعدی تا خلق اثر معماری و تأثیرات آن مورد تفسیر و تحلیل قرار می‌دهد. در این نظریه اعلام می‌شود که پیامبران و مکاتب الهی منابع و مبانی معصومانه‌ای را برای سه مرحله اوّل از فرآیندهای انسانی با عناوین (اعتقادات، احکام و اخلاق) ارائه نموده‌اند؛ و مرحله چهارم احتیاج به اجتهاد تخصصی و خلق اثر توسط انسان‌ها در عالم طبیعت دارد. بنابراین اشکالات موجود در کالبد آثار تمدنی و از جمله (کلیساهای صلیبی) نتیجه انحرافات در (اعتقادات، احکام و اخلاق) ایجاد شده در فرهنگ مسیحی است. پژوهش حاضر بنیادی است؛ و روش تحقیق این پژوهش اسنادی و مبتنی بر منابع اولیه و ثانویه معتبر و مبانی مستدل اسلامی (تحیلی وتفسیری) و نیز اناجیل چهارگانه و متون متقدم مسیحی است. در نتیجه‌گیری، تأثیرات انحرافات (اعتقادی، رفتاری و روشی) مسیحیان بر کالبد کلیساهای صلیبی از ابعاد (ایده‌های هندسی- فضایی، آرایه ها و نمادها) مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته است.</span></span> One of the main reasons for the deviations of human schools in the East and West of the world, especially the modernist and postmodernist currents that were created in Western culture after the Middle Ages and the Renaissance, has spread around the world to the present day. These are the deviations that have occurred in the divine religions, especially Judaism and Christianity, by the believers of these religions. Authoritative Islamic sources (Divine Word and Tradition of the Infallibles) have explained and analyzed these deviations. An example of such distortions is the Christian&#39;s belief in concepts (God, the Prophet, man&#39;s relationship with God, the Prophet, the ulema, society, and nature). In this paper, the effect of these deviations on one of the most important elements of human civilization, namely (human places of worship) and as a special example (cruciform churches) from the Islamic point of view, based on theory (Salam) has been interpreted and analyzed. The theory (Salam) divides human processes such as the construction of a place of worship into five general stages (ideas, motivations, and methods of the architect-artist, to create the body of the work and the effects of the work on the audience) and the effect of the deviations of each stage to the stages. Next, he interprets and analyzes the creation of the architectural work and its effects. In this theory, it is stated that the prophets and divine schools have provided innocent resources and bases for the first three stages of human processes with titles (beliefs, rules and ethics) and the fourth stage requires specialized ijtihad and creation of works by human beings in The world has nature. Thus, the existing problems in the form of civilizational works, including (the crucifixion churches), are the result of deviations in (beliefs, rules, and ethics) created in Christian culture. The present study is fundamental and the research method of this research is documentary and based on reliable primary and secondary sources and well-founded Islamic principles (analytical and interpretive) as well as the four Gospels and early Christian texts. In conclusion, the effects of Christian deviations (doctrinal, behavioral, and methodological) on the body of cruciform churches in terms of dimensions (geometric-spatial ideas, arrays, and symbols) have been evaluated and analyzed. نیایش, نیایشگاه, عبادت, عبادتگاه, کلیساهای صلیبی, مسجد. Prayer, Shrine, Worship, Shrine, Crusades, Mosque. 37 60 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-182-168&slc_lang=fa&sid=1 Abdolhamid Noqrehkar عبدالحمید نقره‌کار noghrekar@iust.ac.ir 1800319475328460010398 1800319475328460010398 Yes Reihaneh Sadat Tabatabaei Yeganeh ریحانه سادات طباطبایی یگانه rsty86@yahoo.com 1800319475328460010399 1800319475328460010399 No