fa آسیب‌شناسی پروژه‌ی مسکن مهر با توجه به آموزه‌های شهرسازی الگوی بومی سکونت (مورد مطالعاتی: بندر خمیر) مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research <span style="font-family:b mitra;">الگوی بومی سکونت، محصول سده‌های متمادی از تجربه‌ی بشر است که تلاش داشته، در انطباق با ویژگی‌های فرهنگی (اسلامی) و اقلیمی (ایرانی)، معماری و شهرسازی را شکل دهد. این الگو آموزه‌هایی را دربردارد که می‌تواند برای معماری و شهرسازی معاصر نیز کارآمد باشد. بنابراین، برای آسیب‌شناسی الگوی معاصر ساخت‌وساز، می‌توان آن را با الگوی بومی سکونت مقایسه کرد. گرچه منظور از این مقایسه، تکرار گذشته در شرایط زمانی کنونی نیست؛ اما نمی‌توان از دستاوردهای تاریخی بشر نیز غافل شد و تنها درپی الگوی وارداتی سکونت بود.</span><br> <span style="font-family:b mitra;">نیاز روزافزون به مسکن دولت‌ها را به مداخله‌ی بیشتر برای تولید مسکن، علی‌الخصوص برای اقشار کم‌درآمد رهنمون کرده است. تا کنون شیوه‌های مختلفی برای پاسخ به این نیاز به کارگرفته شده است. مسکن مهر آخرین تلاشی است که در سال‌های اخیر برای تولید مسکن انبوه انجام شده است. ابعاد گسترده این پروژه تأثیرات مختلفی را بر شهرهای کشور داشته است. مطالعه و بررسی این پروژه و نقد آن نیاز به معیاری مناسب دارد. بی‌شک مراجعه به آموزه‌های معماری و شهرسازی بومی کشور می‌تواند مبنای صحیحی برای نقد این پروژه‌ها باشد. بر همین مبنا، مطالعه‌ی حاضر تلاشی است برای تبیین ارزش‌های موجود در معماری و شهرسازی بومی که در ساخت پروژه‌ی مسکن مهر مغفول واقع شده‌اند.</span><span style="font-family:b mitra;"> این پژوهش به این پرسش پاسخ می</span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;">گوید </span><span style="font-family:b mitra;">که &laquo;الگوی بومی سکونت در ایران چه آموزه‌هایی را برای الگوی سکونت در پروژه‌های مسکن مهر دربردارد؟&raquo;.</span><br> <span style="font-family:b mitra;">روش تحقیق </span><span style="font-family:b mitra;">در مطالعه‌ی حاضر، روش تطبیقی (مقایسه</span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;">ی دو مورد مطالعاتی) است</span><span style="font-family:b mitra;">. این مقاله بخشی از نتایج پروژه &laquo;نقد مسکن مهر و میزان انطباق الگوهای مسکن مهر با آموزه‌های معماری بومی در پنج شهر نمونه&raquo; است که توسط پژوهشکده مطالعات توسعه جهاد دانشگاهی تهران و برای معاونت معماری و شهرسازی وزارت راه و شهرسازی در سال 1394 تهیه شده است. مطالعه‌ی فوق‌الذکر، به مقایسه‌ی الگوی بومی سکونت با پروژه‌های مسکن مهر در پنج شهر ارومیه، قزوین، کرمان، بابلسر و بندر خمیر پرداخته است. این مقاله با استناد به پیمایش انجام شده در یکی از این پنج شهر، بندر خمیر را به عنوان نمونه‌ برگزیده است و الگوی سکونت را در دو محدوده‌ی &laquo;محله‌ی صدرالاسلام&raquo; و &laquo;پروژه‌ی مهرورزان ساحل بندر&raquo; مقایسه خواهد نمود.</span><br> <span style="font-family:b mitra;">یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مسکن مهر را می‌توان از نظر مکانیابی، فرآیند شهرسازی، ارتباط با زمینه‌ی اقلیمی، تعادل اقتصادی و رقابت‌پذیری در توسعه، هویت شهری، معماری و سیما و منظر شهری و انسجام اجتماعی نقد نمود. برای این نقدها، راه حل‌های روشنی در الگوی بومی شهرسازی و معماری وجود دارد که مغفول ماندن آن‌ها در اجرای پروژه‌های مسکن مهر موجب چنین مسائلی شده است.</span> A rising demand for housing has persuaded governments to provide more housing units, significantly for the less privileged classes of the society, and several methods have been tried. <em>Mehr Housing Program </em>is the latest effort in the recent years for mass housing production in Iran. The immense impacts of implementation of this program has had wide spread effects on the cities of the country. Studying this wide-spread project requires proper mechanism and measures. And without a doubt referring to the endemic architectural and urban planning methods would provide the proper basis, on which one can make valid criticism. Accordingly, the present study is an effort to explain and classify these methods and values, which have been neglected throughout Mehr Housing Program.<br> The research method in this study is based on comparison. In this paper, the authors have first reviewed the publication by the experts in this area to extract these endemic measures, and based on this theoretical framework the endemic and organically grown urban fabric of the seaport of Khameer is studies and compared with the Mehr Housing project implemented in its vicinity.<br> The findings of this research show that the implemented housing project can be criticized by the measures of Locality, urban planning process, the meaningful relationship that it has with the context, economical equilibrium, development competitiveness, urban identity, architectural and urban landscape aspects and the social coherence. For these shortcomings in the project there are certain solution in the endemic urban logic, and the negligence of these solutions have contributed to the current state. الگوی معماری و شهرسازی, معماری بومی, شهرسازی بومی, مسکن مهر, بندر خمیر. Architectural and urban pattern, endemic architecture, endemic urban planning, Mehr Housing Project, Khameer Seaport 91 116 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-182-99&slc_lang=fa&sid=1 Mohammadsaleh Shokouhibidhendi محمدصالح شکوهی بیدهندی 180031947532846004166 180031947532846004166 Yes PhD of Urban Planning, Faculty Member of Iran University of Science and Technology Ali Sobhani علی سبحانی 180031947532846004167 180031947532846004167 No Faculty of Architecture and the Built Environment, Delft University of Technology, The Netherlands دانشگاه تکنولوژی دلفت هلند Sepehr Zhand سپهر ژند 180031947532846004168 180031947532846004168 No Space Syntax Laboratory, Bartlett Faculty of Built Environment, University College London دانشگاه لندن