Journal of Researches in Islamic Architecture

fa شاخص سازی قناعت در معماری Indexing of Contentment in Architecture مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research آموزه های اخلاقی بخش مهمی از تعالیم دین اسلام است و مفاهیم اخلاقی در زمرهی مفاهیم انتزاعی قرار دارند که توسط افراد مختلف معانی گوناگونی مییابند؛ و در صورتی که تعبیر واحد و روشنی از آنها وجود نداشته باشد؛ هرکس به تعبیر و سلیقه ی خود آن‌ها را در معماری متجلی ساخته و به تشت آراء خواهد انجامید. پژوهش حاضر، به این مسأله پرداخته است که چگونه یک ارزش پذیرفته‌شده در اسلام (قناعت)، قابل سنجش در معماری خواهد بود تا بتوان وضعیت موجود آن را ارزیابی، آینده ی آن را پیشبینی؛ و برای دستیابی به آن برنامه ریزی کرد. روش پیشنهادی، شاخص سازی مفاهیم اخلاقی و شامل مراحل ذیل است. ابتدا باید تعریف اسمی مفهوم صورت گیرد و تعاریف مورد نظر انتخاب گردند؛ سپس ابعاد معماری مشخص گردند؛ در مرحله ی بعد باید معیارهای معماری بر اساس مفهوم اسلامی مورد نظر شناسایی شوند؛ سپس معرف ها تعیین میگردند و در نهایت گویه ها تعیین شده و مفاهیم، ابعاد، معیارها، معرف ها و گویه ها (با استفاده روش دلفی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)) وزن دهی میشوند و وزن نهایی هر گویه (پرسش) تعیین میگردد. اثبات کارایی روش فوق با انجام فرآیند شاخصسازی در خصوص قناعت صورت پذیرفته است و بدین ترتیب پرسشنامهای با 216 گویه حاصل شد که با پاسخ دادن به آن می توان دریافت در اثر مورد نظر تا چه میزان مفهوم قناعت تجلی یافته است و برای دستیابی به معماری قانعانه چه نکاتی را باید مد نظر قرار داد. البته با توجه به استقرایی بودن روش، بدیهی است دسترسی به هدف نسبی است و ادعایی بر جامعیت و تامّیت روش وجود ندارد. روش مورد استفاده در این تحقیق ترکیبی از روش های کیفی و کمی است. گردآوری داده ها در بخش کیفی، به روش کتابخانه ای (گردآوری داده های اسنادی موجود) و میدانی (مصاحبه، پرسشنامه) و در بخش کمی، به روش میدانی (پرسشنامه) است. در تجزیه و تحلیل داده ها در بخش کیفی از روش معناشناسی و استدلال منطقی و در بخش کمی از روش دلفی و تحلیل سلسله مراتبی استفاده شده است. نتایج شاخص سازی قناعت نشان می &rlm;دهد در میان ابعاد معماری، افراد مؤثر و در میان افراد مؤثر، معمار بیشترین نقش را در دستیابی به معماری قانعانه دارا هستند و پرسش های مرتبط با معرف های تطابق اثر معماری با شکل زندگی کاربران، شناخت افراد مؤثر از محیط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، احترام به طبعیت در فرآیند معماری، شناخت معمار از محیط کالبدی، جغرافیایی و اقلیمی و پرهیز از تفاخر اقتصادی در اثر از مهمترین گویه ها در تحقق معماری قانعانه هستند. Ethical teachings are an important part of the teachings of the religion of Islam and Ethical concepts are among the abstract concepts which are defined differently by different people and then Everyone, in their own way, manifest those in architecture and we’ll get different votes. The ongoing research addresses the issue of how a value accepted in Islam (contentment) can be assessed in architecture in order to evaluate its status, predict its future, and to achieve its planning. In response to this question, indexing is proposed that has a long history in social science. This method involves the following steps: first nominal definition of concept (by semantics) be done and definitions to be elected and then architectural dimensions should be determined. In the next step Islamic criteria based on Islamic concept should be recognized. Then Indicators are determined and finally the items sets and concepts, dimensions, criteria, indicators and items are weighted by Delphi Technique and Analytic Hierarchy process (AHP). Proof of the efficiency of this method has been done by performing a process of indexing on contentment and so we got a questionnaire with 216 items. By answering it is possible to understand the extent to which the concept of contentment is manifested in the desired architecture and what should be considered in order to achieve a contentmenal architecture. Of course, given the method's deductibility, it is evident that access to the objective is relative and there is no claim to the comprehensiveness of the method. The method used in this research is a combination of qualitative and quantitative methods. Data collection in the qualitative part is based on the library method (collecting available documentary data) and field (interview, questionnaire) and in the small part, it is a field survey (questionnaire). In the analysis of data in the qualitative section, the method of semantics and rational reasoning and in the quantitative part of the Delphi method and hierarchical analysis have been used. Results of indexing of contentment showed that among the dimensions of architecture, effective individuals are important and among the effective individual, architecture have the greatest importance. Adaptation of the architecture to the shape of the lives of users; Understanding the effective individual from the cultural, social and economic environment; Respect for nature in the process of architecture; Understanding the architect from the physical, geographical and climatic environment; Avoiding economic disaster in architecture are the most important items in realizing a contentmental architecture. معماری, شاخص‌سازی, قناعت, معناشناسی, تحلیل سلسله‌مراتبی Architecture, Indexing, contentment, Semantics, AHP 137 154 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-182-98&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mahvash محمد مهوش 180031947532846004172 180031947532846004172 No P.H.D Candidate of Islamic Architecture, Art University of Isfahan دانشجوی دکترای معماری اسلامی، دانشگاه هنر اصفهان Mahdi Saedvandi مهدی سعدوندی 180031947532846004173 180031947532846004173 Yes Faculty of Urban Planning and Architecture، Art University of Isfahan استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان