fa تبیین رابطه سازگاری کاربری های جانبی مساجد نسبت به کاربری عبادی، با محل استقرار آنها نسبت به فضاهای اصلی عبادت مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره) Subject- oriented researches in Islamic architecture and urbanism, eg. Spatial-geometrical ideas, symbols and ornaments پژوهشي Research <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">انتخاب کاربری های جانبی و محل استقرار آنها، جزو پرچالش ترین قسمت های طراحی مسجد می باشد. در فتاوای مراجع تقلید، سازگاری یا سنخیت هر کاربری با کاربری عبادی مبنای انتخاب آن کاربری در مسجد در نظر گرفته شده است. . اما آیا در طراحی معماری مسجد، موقعیت استقرار فضای هر کاربری نیز مرتبط با میزان سازگاری آن است؟ در رابطه با این سوال این فرضیه مطرح می شود: هر چه میزان سازگاری و یا سنخیت کاربری جانبی با کاربری عبادی بیشتر باشد در وضعیت استقرار خود نیز باید در مکانی نزدیکتر به فضاهای عبادت جاگذاری شود. </span></span><br> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">هدف از این مقاله، مشخص کردن معیارهای سازگاری کاربری های جانبی با کاربری عبادی، اولویت‌بندی کاربری های جانبی بر مبنای درجه سازگاری، مشخص کردن جایگاه کاربریهای جانبی نسبت به فضاهای عبادت و در نهایت تبیین رابطه میان میزان سازگاری و موقعیت استقرار کاربری‌های جانبی مساجد نسبت به کاربری عبادی است. &nbsp;</span></span><br> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">جهت دست یابی به این هدف، ابتدا از طریق ارائه پرسشنامه به متخصصین طراحی معماری مسجد و تحلیل آن با آزمون خی دو، جایگاه هر کاربری نسبت به کاربری عبادی مشخص شد. سپس با مراجعه به فتاوای مراجع تقلید معیارهای سازگاری، شامل عدم منافات با شان مسجد و عدم ایجاد مزاحمت، استخراج و بر این مبنا پرسشنامه ای به خبرگان مذهبی و معماری ارایه گردید و با مدل رتبه بندی تاپسیس درجه سنخیت کاربری‌ها اولویت‌بندی شد. در انتها </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">کاربری های مشخص شده در هر جایگاه استقرار (گام اول)، با اطلاعات بدست آمده در رابطه با میزان سازگاری هر کاربری با کاربری عبادی (گام دوم) مورد مقایسه قرار گرفتند.</span></span><br> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">این مقاله در دستیابی به اهداف فرعی، </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">معیارهای سازگاری کاربری های جانبی با کارکرد عبادی در مساجد را استخراج نمود. بر این مبنا</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> کاربری ها، به چهار دسته تقسیم شدند که می تواند مبنای انتخاب کاربری ها برای مسجد باشد. جاگذاری کاربری های در مسجد نسبت به فضای عبادی نیز مشخص گردید. در راستای سنجش فرضیه پژوهش </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مشخص گردید لزوما سازگاربودن کاربری جانبی با کاربری عبادی، دلیل بر نزدیک شدن محل استقرار آن به کاربری عبادی نمی باشد. </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">توصیه استقرار برای برخی کاربری های با سطح سازگاری بسیار بالا در درون مسجد و برای کاربری های ناسازگار در خارج مسجد بوده است.</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> ولی در مورد کاربری‌های با سطوح سازگاری متوسط و کم، اینگونه نیست و در طراحی معماری آنها بایستی تدابیری را اندیشید که </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">در عین حال که کاربری به لحاظ عملکردی پاسخگوست، برای مسجد مزاحمتی نداشته باشد. </span></span> <span dir="LTR">The first step to the architectural design of each building, is physical extraction program. There are various functions in mosques capability with a larger scale. Selecting these functins and location of deployment of them are the most challenging parts of the mosque&#39;s design. Functions choice in the mosques of Islamic Iranian cities should be based on the priority that is consistent with Sharia done.</span> <span dir="LTR">In the fatwas of the sources of imitation, compatibility of any uses with worship, is the basis for choosing that function in the mosques. But is the location of the deployment of each functions&#39;s space in architectural design related to its compatibility? In connection with this question, this hypothesis is presented: The more the lateral functions compatibility is, the more should be in a place closer to the worship space.</span><br> <span dir="LTR">The main objectives of this article are determining compatibility criteria for lateral uses with religios function, Prioritization of lateral uses based on the degree of compatibility, determining the position of lateral users to the worship spaces and finally the relationship between the level of compatibility and the position of the deployment of mosque lateral uses to the use of worship. </span><br> <span dir="LTR">In order to achieve this goals, after the functions in the mosque at the regional scale identification, closed questionnaire responses was designed. By giving a questionnaire to 25 Experts of mosque architectural design and analyzing it with the</span><span dir="LTR"> Chi-squared test</span><span dir="LTR">, which is a nonparametric and statistical test. Thus, the user&#39;s location with a significant level of 0.05 was determined by the use of worship. The results show that in the level of 95% confidence, according to the experts of the mosque architecture, there is a consensus about the location of 20 functions. In the case of the remaining 5 functions, with the addition of the first three options for user deployment, four things can be agreed upon, and there was no consensus on a single user. Thus the status of functions was determined.</span><br> <span dir="LTR">then by referring verdicts religious scholars, consistency criteria of each function with religious function was determined, and Closed questionnaire responses was designed and were given to statistical society including two groups of religious and architectural experts. To summarize and analyze the questionnaires, an analytical approach to decision making model and Topsis degree of congruity of applications were assessed and prioritized. After that considering the degree of compatibility, the position of lateral functins of mousques Relative to Main spaces of worship in regional mosques was identified.</span><br> <span dir="LTR">Based on this, consistent criteria of each function with religious function, are failure to conflict with the mosque and not to disturb the worshipers. According To these criteria, lateral functions of mosques were classified to four categories include very consistent, consistent, slightly consistent and inconsistent with religious function. </span><br> Finally, in order to measure the research hypothesis, it was found that the research hypothesis is true at high levels of adaptability or incompatibility. That is, in the case of some highly adaptable lateral applications, it is recommended that they should be inside the mosque and for inconsistent uses, it is recommended that they should be outside the mosque. But for applications with medium and low degree of compatibility, this is not the case, and more consideration should be given to architectural design. کاربری عبادی, کاربری‌های جانبی مساجد, جاگذاری کاربری ها, سازگاری regional mosque- religious function- lateral functions of mosques-location of deployment of functins - consistency 55 65 http://jria.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-182-94&slc_lang=fa&sid=1 Abdolhamid Noqrekar • عبدالحمید نقره کار 180031947532846003888 180031947532846003888 Yes دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران Prisa Yamani پریسا یمانی 180031947532846003889 180031947532846003889 No دانشجوی دکترای معماری دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران mahdi hamzenezhad مهدی حمزه نژاد 180031947532846003890 180031947532846003890 No دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران