دوره 14، شماره 1 - ( 1-1405 )                   جلد 14 شماره 1 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.66224/jria.14.1.6

XML English Abstract Print

مطالعه تطبیقی معماری مساجد شیعه و سنی از منظر مبانی فقه (آیات و روایات) مذاهب تشیع و تسنن (مورد مطالعاتی: مساجد شیعه و سنی دوره قاجار در کردستان و کرمانشاه)
مروارید برار1 ، داود رنجبران*1 ، علیرضا رازقی2
1- گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
2- گروه مرمت و احیاء بناها و بافت‌های تاریخی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
چکیده:   (1181 مشاهده)
شناخت مذاهب اسلام و تعالیم فقهی آن‌ها در مسیر شناخت هنر و معماری اسلامی، امری ضروری است که زوایای بیشتری از مبانی حکمت عملی اسلام و نمود آن در معماری را آشکار می‌سازد. معماری مسجد به‌عنوان درخورترین بنای بازتاب‌دهنده عقاید اسلامی، با شناخت مبانی اعتقادی مذاهب بزرگ اسلام، یعنی تسنن و تشیع به طور کامل‌تری امکان‌پذیر خواهد بود. مطالعه تطبیقی میان مساجد مربوط به این مذاهب علاوه بر شناسایی ویژگی‌های معماری اسلامی بخش بزرگی از تاریخ و فرهنگ نقاط گوناگون تمدن اسلامی را نیز مشخص می‌سازد. هدف این پژوهش چگونگی تأثیر مبانی فقهی هر یک از مذاهب شیعه و سنی بر معماری مساجد آن‌ها و یافتن شباهت‌ها و تفاوت‌های این مساجد می‌باشد. به این منظور بامطالعه آیات و روایات اهل‌تشیع و تسنن، مهم‌ترین مبانی فقهی هریک از مذاهب به‌دست‌آمده و نمود آن‌ها در پنج مسجد سنی و پنج مسجد شیعی دوره قاجار در استان‌های کردستان و کرمانشاه بررسی شد. سپس با استفاده از روش تحلیل تطبیقی، موارد اشتراک و افتراق مشخص گردید.
مبانی فقهی هریک از مذاهب شیعه و سنی به دو صورت کلی مستقیم و غیرمستقیم بر معماری مسجد تأثیر می‌گذارد. براین‌اساس می‌توان مؤلفه‌های کالبدی مساجد را در پنج گروه تقسیم‌بندی کرده و مطابقت آنها را با مبانی فقهی سنجید. مساجد شیعی موردمطالعه در این پژوهش تأثیرپذیری بیشتری از مبانی فقهی دال بر شیعه بودن را نشان می‌دهند و محوریت تمدنی بیشتری در آنها به چشم می‌خورد.
واژه‌های کلیدی: مبانی فقه شیعی، مبانی فقه اهل‌سنت، مساجد دوره قاجار، مساجد کردستان، مساجد کرمانشاه.
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: فقه، حقوق و اخلاق در معماری و شهرسازی اسلامی
دریافت: 1404/5/4 | پذیرش: 1404/9/7 | انتشار: 1405/2/26
بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.