دوره 5، شماره 2 - ( تابستان 96 1396 )                   جلد 5 شماره 2 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

یاران علی، بهرو حسین. تاثیر فرهنگ و اخلاق اسلامی بر مسکن و کالبد فضایی خانه ها (نمونه موردی: خانه های عصر قاجار در شهر اردبیل) . مجله پژوهش های معماری اسلامی. 1396; 5 (2)

URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-769-fa.html


چکیده:   (196 مشاهده)
با ورود دین مبین اسلام به سرزمین ایران و همسویی تفکرات و اندیشه های برگرفته از قرآن و مفاهیم دینی-اعتقادی، با تکنیک های ساخت در معماری ایران، معماری این سرزمین، با محتوایی مقدس، همراه شد.
با گذشت زمان، گسست فرهنگی و بحران هویت، در کالبد خانه ها و سیمای شهرهای ایرانی پدیدار گشت، بطوری که دیگر نمی توان رابطه ای منطقی بین معماری معاصر و معماری غنی و پر محتوای گذشته این سرزمین یافت.
در راستای حل این بحران، با توجه به میان رشته ای بودن پژوهش، ابتدا با روش استدلالی و مطالعه استنادی، به شناخت عوامل تاثیر گذار بر فرهنگ و همچنین تاثیرات مذهبی بر کالبد فضایی خانه ها پرداخته شد. سپس با بررسی و واکاوی چند نمونه از خانه های عصر قاجار در شهر اردبیل، به شناخت ارزشهای حاصل از فرهنگ و اخلاق اسلامی که در نهایت به الگوی معماری(شکل خانه ها) منجر می شود، پرداخته شد. در ادامه به ذکر ارزشهای حاصل از فرهنگ و اخلاق اسلامیِ تاثیر گذار بر مسکن و تجلی این ارزشها در کالبد فضایی خانه های مورد بررسی در این پژوهش پرداخته شد، که به قرار زیر می باشد:
حجاب- تعاون- طهارت- قناعت- خدامحوری و اطاعت- تواضع.
حجاب، در کالبد مسکن بصورت تقسیم مسیرها(هشتی)، ارتباطات تعریف شده فضاها، بکارگیری کوبه های متمایز درب ورودی، رعایت سلسله مراتب و دسترسی از فضای عمومی تا خصوصی، ارتباطات تعریف شده و محدود با محیط بیرون و همچنین سهولت دسترسی فضاها به هم نمود یافته است. تعاون، در کالبد خانه های مورد بررسی بصورت اختصاص فضایی جهت ارتباط با همسایگان و اختصاص بهترین فضا (شاه نشین) به مهمان جلوه گر شده است. طهارت که از دو وجه جسمی و روانی تشکیل یافته، با قرارگیری سرویس در بیرون از خانه، تعبیه فضایی جهت کفش کن(ایوان ورودی)، حضور گل و گیاه و بهره گیری از نور و هوای مناسب و همچنین حضور حوض آب در فضا نمودار گشته است.
قناعت با توجه به تناسبات ابعاد کالبد خارجی(نما)، توجه به تناسبات ابعاد فضای داخلی، سادگی فرم بنا و توده گذاری صحیح جهت کاهش مصرف انرژی در ابنیه مورد بررسی شکل یافته است.
خدامحوری و اطاعت در کالبد خانه های مورد بررسی، با پرداختن به تزئینات انتزاعی(القاء حس روحانی) در فضای داخل بنا،  و توجه به اختصاص فضای عبادت، نمود ظاهری یافته است.
تواضع نیز با توجه به پرهیز از خود نمایی و همسویی کالبد بنا با محیط(پرهیز از تشخص کالبدی) ظاهر گشته است.
در نهایت، با سنجش ارزشهای فرهنگی یاد شده در خانه های قاجاریِ شهر اردبیل، نتایج حاصله نشان از تبعیت قابل قبول این خانه ها از اصول عملی و ارزشهای فرهنگ و اخلاق اسلامی دارد. در پایان، با شناخت این عوامل و ارزشها می توان به احیاء معماری غنی و برخاسته از فرهنگ گذشته این سرزمین پرداخت.
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مطالعات موضوعی در معماری و شهرسازی اسلامی (مانند ايده های فضائی- هندسی، نمادها، آرايه ها، احجام و غیره)
دریافت: ۱۳۹۶/۷/۵ | پذیرش: ۱۳۹۶/۷/۵ | انتشار: ۱۳۹۶/۷/۵

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
کد امنیتی را در کادر بنویسید

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله پژوهش های معماری اسلامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2015 All Rights Reserved | Iran University of Science & Technology

Designed & Developed by : Yektaweb